Hướng dẫn xử trí nhanh tình trạng tăng huyết áp đột ngột

Tăng huyết áp đột ngột cần được kiểm soát và quản lý kịp thời

MỤC LỤC:
Tăng huyết áp là gì?
Nguyên nhân gây tăng huyết áp đột ngột
Triệu chứng khi bị tăng huyết áp đột ngột 
Biến chứng nguy hiểm khi tăng huyết áp đột ngột
Cách xử trí tăng huyết áp đột ngột
Phòng ngừa huyết áp tăng cao đột ngột
Cải thiện lưu thông máu với Thuốc hoạt huyết Đông y

Tăng huyết áp là gì?

Tăng huyết áp là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến nhất gặp phải ở độ tuổi ngoài trung niên.
 
Tại Việt Nam, cứ 4 người lại có 1 người bị bệnh lý cao huyết áp, trong đó có tới một phần ba số người mắc bệnh không có biểu hiện.

Huyết áp là áp lực của dòng máu tác động lên thành mạch trong quá trình lưu thông đến các cơ quan trong cơ thể. Sức cản của động mạch và lực co bóp của tim là hai yếu tố chính tạo nên huyết áp.

Huyết áp bao gồm huyết áp tâm trương và huyết áp tâm thu. Tăng huyết áp được định nghĩa là huyết áp tâm thu (HA) ≥ 130 mmHg hoặc huyết áp tâm trương ≥ 80 mmHg hoặc cả hai. 

Nguyên nhân chính là do các tiểu động mạch thắt chặt để điều chỉnh lưu lượng máu khắp cơ thể. Khi các tiểu động mạch này co lại, tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu và làm áp suất bên trong lòng mạch tăng lên.

Tăng huyết áp là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến

Nguyên nhân gây tăng huyết áp đột ngột

Một loạt các yếu tố liên quan đến thói quen sinh hoạt, hoàn cảnh và thuốc men có thể khiến huyết áp tăng đột ngột, bao gồm:

Cơn đau

Một cơn đau bất ngờ có thể khiến cho nhịp tim và huyết áp tăng cao bất thường, kéo dài vài phút và hạ dần về bình thường khi cảm giác đau mất đi.

Khi nhận được tín hiệu đau, vùng dưới đồi và tuyến yên sẽ kích thích để tiết ra nhiều hormone adrenocorticotropin (ACTH). ACTH trong máu sẽ kích thích để tuyến thượng thận giải phóng ra adrenaline, tác nhân chính gây co mạch và tăng huyết áp.

Một số loại thuốc

Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) 
Thuốc ngừa thai kết hợp có chứa Estrogen  
Corticosteroid và Mineralocorticoid 
Một số loại thuốc trị ung thư, bao gồm thuốc ức chế hình thành mạch
Thuốc ức chế miễn dịch
Thuốc trị ho và cảm lạnh không kê đơn, đặc biệt khi dùng chung với thuốc chống trầm cảm MAOI hoặc thuốc chống trầm cảm ba vòng
Thuốc chống trầm cảm, bao gồm venlafaxine (Effexor), bupropion (Wellbutrin) và desipramine (Norpramin)
Thuốc trị đau nửa đầu
Thuốc thông mũi
Testosterone
Hormon tuyến giáp (khi dùng quá mức)

Caffeine

Caffeine có tác dụng kích thích hoạt động thần kinh, giảm buồn ngủ và duy trì sự tỉnh táo, năng lượng.

Việc tiêu thụ quá mức caffeine có thể khiến nhịp tim và huyết áp tăng đột ngột nhưng tạm thời.

Căng thẳng và sợ hãi

Khi ở trong trạng thái căng thẳng hay sợ hãi, hệ thần kinh sẽ kích thích và sản sinh ra nhiều hormone khiến tim đập nhanh hơn và thu hẹp các mạch máu dẫn đến tăng huyết áp tạm thời.

Huyết áp thường trở về bình thường khi tâm trạng được ổn định, không còn lo lắng nữa.

Hoạt động thể chất 

Khi bạn tập thể dục, cơ thể cần nhiều oxy hơn, do đó tim phải tăng co bóp để đảm bảo nhu cầu oxy của tế bào. 

Điều này làm tim đập nhanh hơn và dẫn tới tăng huyết áp (tâm thu) tạm thời. Sau khi tập luyện xong, cơ thể nghỉ ngơi, huyết áp sẽ dần trở lại bình thường. Huyết áp trở về mức nghỉ ngơi càng nhanh thì người đó càng khỏe mạnh.

Hội chứng “áo choàng trắng”

Là hiện tượng huyết áp tăng đột ngột khi thăm khám ở bệnh viện hay gặp bác sĩ. Nó là một dạng căng thẳng đặc biệt, xảy ra khi có yếu tố môi trường đặc biệt.

Triệu chứng khi bị tăng huyết áp đột ngột  

Đau đầu dữ dội, choáng váng, xây xẩm mặt mày
Bỗng nhiên nhìn mờ, khó nói
Đau tức ngực, tim đập nhanh bất chợt hoặc khó thở
Chảy máu cam, buồn nôn, nôn
Chân tay tê yếu, không nhấc chân lên được, đi lại không vững, bị ngã, cầm đồ bị rơi
Miệng méo, cơ mặt lệch sang một bên
Tiểu ít
Co giật, thiếu minh mẫn, hôn mê

Dấu hiệu tăng huyết áp đột ngột

Biến chứng nguy hiểm khi tăng huyết áp đột ngột

Theo thống kê, mỗi năm có khoảng 200.000 người Việt Nam nhập viện vì đột quỵ, hơn 80% trong số đó liên quan tới việc huyết áp tăng đột ngột mà không được kiểm soát kịp thời. 

Huyết áp tăng cao có thể gây tổn thương mạch máu và các cơ quan trong cơ thể, bao gồm tim, não, thận và mắt. Trong cơn tăng huyết áp, tim có thể không bơm máu hiệu quả.

Áp lực lên thành mạch tăng cao liên tục khiến cho thành mạch bị biến dạng, thậm chí có thể dẫn đến vỡ mạch máu. Nếu vị trí vỡ tại mạch máu não sẽ dẫn đến xuất huyết não, tổn thương não nghiêm trọng. Bệnh nhân có thể bị liệt, lú lẫn hay hôn mê. 

Thêm vào đó, áp lực dòng máu tăng gây bong tróc các mảng xơ vữa động mạch, dẫn đến tắc hẹp dòng máu đi đến các cơ quan. 

Điều này là nguyên nhân chính khởi phát các biến cố như đột quỵ, tai biến mạch máu não, xuất huyết não hay nhồi máu cơ tim.

Cách xử trí tăng huyết áp đột ngột

Hầu hết các trường hợp huyết áp tăng đột ngột đều là tình trạng tạm thời, có thể tự trở về bình thường sau một thời gian ngắn.

Tuy nhiên, nếu tăng huyết áp có liên quan tới nhiều yếu tố bệnh lý tiềm ẩn, áp lực dòng máu lớn có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm. Do đó, trong những trường hợp này cần điều trị sớm và kịp thời.

Các bước chăm sóc cho người bị tăng huyết áp đột ngột bao gồm:

Cho người bệnh nằm nghỉ, thả lỏng cơ thể, hướng dẫn hít thở sâu và đều.
Di chuyển người bệnh đến nơi thoáng mát, yên tĩnh, hạn chế âm thanh lớn và ánh sáng mạnh. 
Đảm bảo thoáng khí, cởi bớt cúc áo nếu cần thiết
Tiến hành đo lại huyết áp.

Huyết áp khoảng 140 - 160 mmHg thì có thể nghỉ ngơi, theo dõi tại nhà.

Huyết áp từ 160 đến dưới 180 mmHg, và vẫn đang tăng có thể cho người bệnh dùng thuốc hạ huyết áp theo chỉ định của bác sĩ. 

Huyết áp > 180 mmHg hoặc không hạ dù đã sử dụng thuốc, cần đưa bệnh nhân tới các cơ sở y tế gần nhất để được theo dõi và điều trị đúng cách. 

Biến chứng huyết áp tăng đột ngột sẽ được tiến hành điều trị cùng lúc, hoặc sử dụng nhiều liệu pháp khác nhau nhằm hạ huyết áp an toàn.

Tăng huyết áp là nguyên nhân chính gây các bệnh lý tim mạch

Phòng ngừa huyết áp tăng cao đột ngột

Thay đổi lối sống: từ bỏ thói quen sử dụng rượu bia, thuốc lá, hạn chế ăn đồ ăn nhiều chất béo, đồ chiên rán hay chế biến nhiều gia vị, thường xuyên luyện tập thể thao tối thiểu 30 phút mỗi ngày.

Quản lý tốt căng thẳng, dành thời gian giúp tinh thần thư giãn, giải tỏa stress giúp hạn chế tối thiểu huyết áp biến động bất thường. 

Thực hiện các bài tập dưỡng sinh, yoga hay thiền cũng có thể giúp ổn định tâm trạng và sức khỏe.

Đi ngủ sớm và ngủ đủ giấc mỗi ngày để giảm thiểu căng thẳng, mệt mỏi và nguy cơ bệnh tật. 

Kiểm tra huyết áp định kỳ và thường xuyên hơn nếu thuộc nhóm nguy cơ cao, để có thể chủ động dự phòng các nguy cơ có thể xảy ra.

Nếu đã sẵn có bệnh nền tăng huyết áp, điều quan trọng là tuyệt đối tuân thủ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý bỏ thuốc khi không có hướng dẫn đặc biệt.

Kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ dẫn tới tăng huyết áp, bao gồm các tình trạng thiếu máu, máu lưu thông kém, xơ vữa động mạch hay bệnh mạch vành cản trở việc đưa máu tới các cơ quan.

Cải thiện lưu thông máu với Thuốc hoạt huyết Đông y

Tăng huyết áp là do áp lực của máu tới lòng mạch tăng, trong Đông y thuộc chứng huyễn vững, nguyên nhân chủ yếu là do khí hư, huyết hư hoặc do cả hai mà khiến âm dương bất hòa, tà khí thịnh mà gây bệnh.

Các phương pháp điều trị chính trong Đông y bao gồm châm cứu, bấm huyệt và dùng thuốc để bổ khí huyết, tăng cường chức năng các tạng can, thận, tâm để giúp khí huyết lưu thông thuận lợi.

Thuốc cổ phương dùng để bổ huyết, hành huyết thường được phối từ các vị thuốc thảo dược mang tính nhiệt, có tác dụng bổ, thúc đẩy can sinh huyết, tàng huyết. 

Khí nhuận thúc đẩy huyết mang dinh đi nuôi dưỡng các tạng thuận lợi. Điều này giúp ổn định và duy trì áp lực của dòng máu lên lòng mạch, hạn chế và ngăn ngừa huyết áp tăng.

Khi được phối thêm các vị thuốc có tác dụng lương huyết, giải ứ trệ, thông kinh hoạt lạc còn có hiệu quả dự phòng nguy cơ đột quỵ, tai biến hay xơ vữa động mạch.

Thuốc hoạt huyết Đông y (như Hoạt huyết Nhất Nhất) được phát triển từ bài thuốc hoạt huyết bí truyền có hiệu quả thực sự.

Thuốc hoạt huyết Đông y tăng cường lưu thông máu hiện có bán ở các nhà thuốc trên toàn quốc, bạn có thể tham khảo sử dụng.