Học phí leo thang, không nên lựa chọn theo cảm tính

Sinh viên Đại học Bách khoa nhập học năm học 2025-2026. Ảnh: NTCC.

Theo ghi nhận, mặt bằng học phí ở nhiều trường ĐH đang có xu hướng tăng. Trường ĐH Thủ đô Hà Nội dự kiến thu 1,9 – 2,22 triệu đồng/tháng tùy khối ngành. Trường ĐH Việt Nhật (ĐH Quốc gia Hà Nội) tăng thêm 10 triệu đồng/năm đối với ngành Kỹ thuật xây dựng, lên mức 35 triệu đồng/năm, trong khi giữ nguyên mức 58 triệu đồng/năm với các ngành khác.

Tại Học viện Chính sách và Phát triển, mức học phí dự kiến năm học 2026 - 2027 cũng tăng đáng kể so với năm trước: khoảng 28 triệu đồng/năm đối với chương trình chuẩn; 35 - 40 triệu đồng/năm đối với chương trình chất lượng cao; và khoảng 35 triệu đồng/năm cho chương trình định hướng nghề nghiệp quốc tế.

Bên cạnh đó, mức học phí giữa các ngành và các trường hiện nay có sự chênh lệch khá lớn, đặc biệt ở những lĩnh vực đang được ưu tiên phát triển như công nghệ cao. Đơn cử, với bán dẫn – lĩnh vực được xem là “mũi nhọn” trong thời đại chuyển đổi số – đang có mức học phí dao động từ khoảng 18 - 80 triệu đồng mỗi năm học. Mức chi phí này phản ánh yêu cầu đầu tư lớn về cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên chất lượng cao.

Cụ thể, tại Trường ĐH Công nghệ (ĐH Quốc gia Hà Nội), học phí ngành Công nghệ kỹ thuật Điện tử - Viễn thông và chương trình định hướng thiết kế vi mạch khoảng 44 triệu đồng/năm/sinh viên. Trong khi đó, tại ĐH Bách khoa Hà Nội, chuyên ngành Thiết kế vi mạch thuộc ngành Kỹ thuật Điện tử - Viễn thông có mức học phí năm học 2025 – 2026 là 630.000 đồng/tín chỉ đối với chương trình chuẩn, và có thể tiếp tục điều chỉnh trong các năm tới.

Trong khi đó, tại Trường ĐH Bách khoa (ĐH Đà Nẵng), chuyên ngành Vi điện tử - Thiết kế vi mạch có mức học phí dự kiến khoảng 33,65 triệu đồng/năm. Khoa Công nghệ và Kỹ thuật thuộc ĐH Huế đào tạo chương trình Công nghệ thiết kế vi mạch với mức học phí “mềm” hơn, dao động từ 16 - 17 triệu đồng/năm. Sự khác biệt này cho thấy thí sinh có nhiều lựa chọn, nhưng cũng cần cân nhắc kỹ giữa chi phí và điều kiện học tập.

Chi phí học ĐH đang trở thành yếu tố quan trọng trong lựa chọn nguyện vọng. Do đó, thí sinh không thể chỉ dựa vào sở thích hoặc “độ hot” của ngành nghề, mà cần đặt bài toán tài chính lên bàn cân một cách nghiêm túc.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GDĐT) lưu ý, thí sinh cần chủ động tìm hiểu kỹ thông tin tuyển sinh của ngành học và cơ sở đào tạo dự định đăng ký. Trong đề án tuyển sinh của các trường, những nội dung quan trọng cần quan tâm gồm phương thức xét tuyển, tổ hợp môn sử dụng, các điều kiện phụ đi kèm và mức học phí dự kiến.

Mỗi trường, mỗi ngành có mức học phí khác nhau và cần quan tâm không chỉ ở năm đầu mà cả lộ trình tăng trong toàn khóa học. Một ngành có mức học phí 40 – 50 triệu đồng/năm đồng nghĩa với tổng chi phí có thể lên đến hàng trăm triệu đồng sau 4 – 5 năm học, chưa kể chi phí sinh hoạt. Nếu không có kế hoạch tài chính, sinh viên dễ rơi vào áp lực hoặc bỏ dở việc học.

Việc lựa chọn ngành học cần dựa trên năng lực và định hướng lâu dài. Những ngành như vi mạch bán dẫn tuy có chi phí cao nhưng đi kèm với cơ hội việc làm và mức thu nhập hấp dẫn trong tương lai. Nếu không phù hợp năng lực, việc theo học có thể trở thành gánh nặng.

Ngoài ra, thí sinh cũng nên chủ động tìm kiếm các nguồn hỗ trợ như học bổng, chương trình miễn giảm học phí hoặc vay vốn sinh viên. Nhiều trường hiện nay có chính sách hỗ trợ khá tốt, nhưng chỉ những người chủ động tìm hiểu mới có thể tận dụng được.

Thí sinh cần tỉnh táo, cân nhắc toàn diện giữa chi phí, năng lực và cơ hội nghề nghiệp để đưa ra lựa chọn phù hợp. Một quyết định đúng đắn ngay từ khâu đăng ký nguyện vọng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và tạo nền tảng vững chắc cho tương lai.