Hậu quả khi EU phụ thuộc hoàn toàn vào khí đốt của Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Chủ tịch EC Ursula von der Leyen.

Một báo cáo mới của Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA) có trụ sở tại Ohio đã cảnh báo rằng, EU đang chấp nhận một "sự phụ thuộc địa chính trị mới tiềm ẩn rủi ro cao" vào LNG của Mỹ.

Với việc Mỹ dự kiến ​​cung cấp tới 80% lượng LNG nhập khẩu của khối vào năm 2030, một nhà ngoại giao châu Âu nói rằng, một số quan chức ở Brussels hiện thấy mình hoàn toàn phụ thuộc vào Mỹ, quốc gia có thể cắt nguồn cung nếu, ví dụ, người châu Âu phản đối việc Mỹ sáp nhập Greenland.

Trước khi cuộc xung đột ở Ukraine leo thang vào năm 2022, EU nhập khẩu 45% lượng khí đốt từ Nga, và Nga là nhà cung cấp nước ngoài lớn nhất của khối kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.

Tuy nhiên, một cuộc cách mạng đã bắt đầu ở Mỹ vào năm 1998, dẫn đến việc EU cắt đứt mối liên hệ năng lượng kéo dài hàng thập kỷ với Nga.

Công ty Mitchell Energy có trụ sở tại Texas đã thực hiện thành công lần khai thác khí đốt tự nhiên đầu tiên bằng phương pháp nứt vỡ thủy lực sử dụng nước trơn. Cột mốc này đã khởi đầu cho sự bùng nổ công nghệ nứt vỡ thủy lực ở Mỹ, biến quốc gia này thành một nước xuất khẩu năng lượng ròng.

Sản lượng khí đá phiến của Mỹ đã tăng vọt từ mức không đáng kể vào khoảng đầu thiên niên kỷ lên khoảng 30 nghìn tỷ feet khối mỗi năm vào giữa những năm 2020. Washington bắt đầu tìm kiếm các thị trường mới ở nước ngoài.

“Những phân tử tự do” và chính trị cưỡng chế

Các chính quyền Bush, Obama, Trump và Biden đều đã vận động châu Âu chuyển từ khí đốt Nga sang LNG của Mỹ, với Bộ Năng lượng dưới thời ông Trump mô tả sản phẩm của Mỹ là “những phân tử của tự do” vào năm 2019.

Trong hai thập kỷ, người châu Âu đã không mấy mặn mà: khí đốt Nga, được dẫn trực tiếp qua Ukraine hoặc qua đường ống Nord Stream 1, rẻ hơn 30-50% so với LNG của Mỹ, vốn phải được chuyển đổi thành dạng lỏng, lưu trữ trên tàu container, và sau đó được tái hóa khí tại các cơ sở cảng đặc biệt sau khi vượt Đại Tây Dương.

Cựu Tổng thống Barack Obama đề nghị mức giá ưu đãi hơn nếu các nước châu Âu chuyển sang sử dụng đường ống này, trong khi Tổng thống Trump lại áp đặt lệnh trừng phạt đối với Nord Stream.

Khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào năm 2022, người Mỹ cuối cùng đã có cơ hội chiếm lĩnh hoàn toàn thị trường châu Âu.

Các nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa Atlanta của châu Âu - trong đó có Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Olaf Scholz - đã nhiệt tình ủng hộ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với năng lượng Nga, và nhập khẩu khí đốt từ Nga đã giảm xuống còn 11% vào năm 2024.

Liệu có cách nào để giá xăng trở lại rẻ không?

Khí đốt của Nga vẫn được vận chuyển đến EU thông qua đường ống TurkStream, cũng như bằng tàu từ cơ sở khí hóa lỏng Yamal ở Siberia. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo EU dự định sẽ cắt hoàn toàn nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch từ Nga vào năm 2027.

EU hiện là nhà nhập khẩu LNG lớn nhất thế giới, và hơn một nửa số nhà ga LNG của khối đã đi vào hoạt động hoặc đang trong giai đoạn lập kế hoạch hoặc xây dựng kể từ năm 2022.

Mỹ hiện cung cấp 57% lượng LNG nhập khẩu và 37% tổng lượng khí đốt nhập khẩu của khối, tăng từ 28% và 6% tương ứng vào năm 2021.

Ngay cả khi có ý chí chính trị để thay đổi tình trạng này, EU vẫn bị ràng buộc về mặt pháp lý phải ngày càng phụ thuộc vào Mỹ.

Theo thỏa thuận thương mại được ký kết giữa Chủ tịch EC von der Leyen và Tổng thống Trump hồi tháng 7 năm ngoái, EU phải mua lượng năng lượng trị giá 750 tỷ đô la Mỹ vào năm 2028. Về cơ bản, Brussels không thể từ chối những gì Washington đang đề nghị.

Nga khẳng định mình là nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy, và cho rằng, EU đã lựa chọn "tự sát kinh tế" khi từ bỏ khí đốt của Nga.

Mỹ sẽ sử dụng đòn bẩy này như thế nào để gây sức ép lên EU?

Các nhà lãnh đạo châu Âu dường như bằng lòng đánh đổi an ninh năng lượng của mình trong những năm cầm quyền của ông Biden, và thắt chặt hơn nữa mối quan hệ với Mỹ theo thỏa thuận thương mại Trump-von der Leyen.

Rủi ro của cách tiếp cận này đã trở nên rõ ràng vào ngày 16/1/2026, khi Tổng thống Trump tuyên bố áp thuế 10% đối với tám quốc gia châu Âu vì phản đối kế hoạch sáp nhập Greenland của ông.

Ông Trump đã cảnh báo rằng, mức thuế sẽ tăng lên 25% vào ngày 1/6 nếu Đan Mạch từ chối nhượng lại lãnh thổ. Mặc dù EU đã đe dọa áp thuế trả đũa, nhưng họ hoàn toàn không có khả năng tự vệ nếu ông Trump quyết định cắt giảm xuất khẩu khí đốt như một biện pháp trừng phạt.

“Hy vọng là chúng ta sẽ không rơi vào tình huống đó”, một nhà ngoại giao EU nói. Tuy nhiên, “hy vọng” là công cụ duy nhất mà người châu Âu có vào lúc này.