Hậu môn có búi trĩ là do bệnh trĩ nội hay trĩ ngoại?

Hậu môn có búi trĩ là do bệnh trĩ nội hay trĩ ngoại là thắc mắc khiến nhiều người lo lắng

Hậu môn có búi trĩ là do bệnh trĩ nội hay trĩ ngoại?

Khi phát hiện một búi thịt lạ hay còn gọi là búi trĩ ở vùng hậu môn, nhiều người thường hoang mang không biết mình đang mắc phải bệnh trĩ nội hay trĩ ngoại. Đây là một thắc mắc hoàn toàn chính đáng, bởi việc xác định đúng loại bệnh trĩ đóng vai trò then chốt trong việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả.

Bệnh trĩ, về bản chất, là tình trạng các cụm tĩnh mạch bên trong trực tràng và hậu môn bị sưng, phồng lên do chịu nhiều áp lực hoặc do thành tĩnh mạch bị suy yếu. Cả trĩ nội và trĩ ngoại đều có thể gây ra hiện tượng búi trĩ, nhưng vị trí, biểu hiện và mức độ ảnh hưởng của chúng lại khác nhau.

Trĩ nội hình thành bên trong ống hậu môn, phía trên đường lược. Ở giai đoạn đầu, búi trĩ nội thường không gây đau và khó nhận biết vì chúng nằm ẩn bên trong. Chỉ khi bệnh tiến triển nặng hơn, búi trĩ mới sa ra ngoài khi đi đại tiện hoặc thậm chí là sa thường trực.

Ngược lại, trĩ ngoại xuất hiện ở rìa hậu môn, phía dưới đường lược. Chúng là những búi trĩ được bao bọc bởi lớp da mỏng manh và có chứa nhiều dây thần kinh cảm giác, do đó người bệnh có thể dễ dàng sờ thấy và thường cảm thấy đau rát, vướng víu ngay từ giai đoạn đầu.

Như vậy, câu trả lời cho câu hỏi “hậu môn có búi trĩ là do bệnh trĩ nội hay trĩ ngoại?” là: cả hai. Một búi trĩ có thể là trĩ ngoại ngay từ đầu, hoặc là búi trĩ nội đã sa ra ngoài.

Việc hiểu đúng bản chất vấn đề sẽ giúp bạn không quá hoảng sợ, đồng thời cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ khi đi thăm khám, từ đó nhận được phác đồ điều trị tối ưu nhất, tránh những biến chứng không đáng có và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Mô phỏng hình ảnh hậu môn có búi trĩ

Nguyên nhân gây ra bệnh trĩ

Bệnh trĩ không xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Nó là kết quả của một quá trình các tĩnh mạch ở vùng hậu môn - trực tràng phải chịu áp lực gia tăng kéo dài, dẫn đến suy yếu, giãn nở và hình thành búi trĩ. Hiểu rõ các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ sẽ giúp chúng ta chủ động hơn trong việc phòng ngừa và cải thiện tình trạng bệnh.

Nguyên nhân phổ biến

Cơ chế chính gây ra bệnh trĩ là sự tăng áp lực trong các tĩnh mạch hậu môn. Điều này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Chất lượng máu lưu thông qua khu vực này đóng một vai trò nhất định; khi sự lưu thông bị cản trở, máu có thể bị ứ đọng lại, làm tăng áp lực lên thành tĩnh mạch.

Tuy nhiên, nguyên nhân trực tiếp và phổ biến nhất là sự gia tăng áp lực trong ổ bụng. Thói quen rặn mạnh khi đi đại tiện do táo bón kinh niên là “thủ phạm” hàng đầu. Mỗi lần rặn, áp lực trong ổ bụng tăng lên đột ngột, dồn máu xuống các tĩnh mạch hậu môn và làm chúng phình to.

Tương tự, việc ngồi quá lâu trên bồn cầu, mang vác vật nặng, hoặc thậm chí là tình trạng ho mạn tính cũng tạo ra áp lực liên tục lên vùng chậu, góp phần hình thành búi trĩ.

Các yếu tố nguy cơ và thói quen xấu

Bên cạnh các nguyên nhân cơ học, nhiều thói quen sinh hoạt và ăn uống không lành mạnh cũng là yếu tố nguy cơ cao dẫn đến bệnh trĩ.

• Một chế độ ăn thiếu chất xơ và uống không đủ nước sẽ dẫn đến táo bón, buộc bạn phải rặn nhiều khi đi tiêu.
• Ngồi nhiều, lười vận động như nhân viên văn phòng, tài xế... làm giảm nhu động ruột và tăng áp lực tĩnh lên vùng hậu môn.
• Việc sử dụng điện thoại, máy tính bảng trong thời gian dài khi ngồi cũng vô tình kéo dài thời gian chịu áp lực của vùng này.
• Ngoài ra, việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ, uống rượu bia, cà phê... có thể gây kích ứng đường tiêu hóa, làm tình trạng táo bón trầm trọng hơn.
• Cuối cùng, tình trạng thừa cân, béo phì cũng làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch ở phần dưới cơ thể, bao gồm cả các tĩnh mạch trĩ.

Các dấu hiệu nhận biết bệnh trĩ nội hay trĩ ngoại

Bệnh trĩ thường phát triển âm thầm và các dấu hiệu ban đầu có thể khá mơ hồ, dễ bị bỏ qua. Việc nhận biết sớm các triệu chứng sẽ giúp bạn có biện pháp can thiệp kịp thời, ngăn bệnh tiến triển nặng hơn và gây ra các biến chứng phiền toái.

Dấu hiệu nhận biết bệnh trĩ nội

Trĩ nội hình thành bên trong ống hậu môn, phía trên đường lược, nên giai đoạn đầu rất khó phát hiện bằng mắt thường.

Đặc điểm thường gặp:

• Đi ngoài ra máu tươi, máu dính trên giấy vệ sinh hoặc nhỏ giọt, không đau rát.
• Không sờ thấy búi trĩ ở hậu môn trong giai đoạn sớm.
• Khi bệnh nặng hơn, búi trĩ sa ra ngoài khi đi đại tiện, nhưng có thể tự co lên hoặc phải dùng tay đẩy vào.
• Cảm giác cộm, vướng, khó chịu vùng hậu môn, đặc biệt sau khi đi tiêu.

Nếu chỉ chảy máu, chưa sờ thấy búi trĩ hoặc búi trĩ chỉ sa ra khi rặn, thì khả năng cao là trĩ nội.

Dấu hiệu nhận biết bệnh trĩ ngoại

Trĩ ngoại hình thành bên ngoài hậu môn, dưới đường lược nên dễ nhận biết ngay từ sớm.

Đặc điểm thường gặp:

• Xuất hiện búi trĩ lộ rõ ở rìa hậu môn, có thể sờ và nhìn thấy.
• Đau rát, vướng víu, nhất là khi ngồi lâu, đi lại hoặc đi đại tiện.
• Búi trĩ không tự co vào trong, tồn tại thường xuyên.
• Có thể sưng nề, phù, thậm chí tím tái nếu bị tắc mạch.
• Chảy máu thường ít hơn trĩ nội, nhưng đau nhiều hơn.

Nếu hậu môn có búi trĩ lộ rõ, sờ thấy, đau rát thường xuyên, thì có thể đó là trĩ ngoại.

Cách phân biệt nhanh: Hậu môn có búi trĩ là trĩ nội hay trĩ ngoại?

Búi trĩ luôn nằm ngoài hậu môn, sờ thấy rõ, đau rát, thì đó có thể là bệnh trĩ ngoại

Búi trĩ chỉ sa ra khi đi đại tiện, có thể co vào, ít đau, có thể là bệnh trĩ nội

Vừa có búi trĩ trong, vừa có búi trĩ ngoài, là bệnh trĩ hỗn hợp

Vì sao cần phân biệt đúng trĩ nội và trĩ ngoại?

Việc xác định đúng loại bệnh trĩ giúp:

• Lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp (nội khoa, Đông y hay can thiệp y khoa)
• Tránh điều trị sai cách, khiến bệnh nặng hơn
• Phòng ngừa biến chứng như sa nghẹt búi trĩ, viêm nhiễm, thiếu máu kéo dài

Khi phát hiện hậu môn có búi trĩ, chảy máu hoặc đau rát kéo dài, người bệnh nên đi thăm khám sớm để xác định chính xác trĩ nội hay trĩ ngoại, từ đó điều trị kịp thời và hiệu quả.

Hậu quả nếu không điều trị bệnh trĩ

Nhiều người có tâm lý e ngại, chủ quan và cho rằng bệnh trĩ là bệnh lý thông thường, có thể tự khỏi. Tuy nhiên, nếu không được quan tâm và xử lý đúng cách, bệnh trĩ có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Trước hết, bệnh trĩ gây ra sự khó chịu và bất tiện liên tục trong cuộc sống hàng ngày. Cảm giác đau rát, ngứa ngáy, cộm vướng ở vùng hậu môn khiến người bệnh luôn cảm thấy không thoải mái, khó tập trung vào công việc và các hoạt động khác.

Cơn đau có thể tăng lên khi ngồi lâu, khi di chuyển hoặc sau khi đi đại tiện, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt. Nhiều người bị mất ngủ, ngủ không ngon giấc do cảm giác đau hoặc ngứa hành hạ vào ban đêm.

Bên cạnh đó, bệnh trĩ còn có thể gây ra rối loạn tiêu hóa. Nỗi sợ hãi phải đi đại tiện vì đau và chảy máu khiến nhiều người có xu hướng nhịn đi tiêu, làm cho phân trở nên khô cứng hơn, tình trạng táo bón càng thêm trầm trọng. Điều này tạo thành một vòng luẩn quẩn khiến bệnh trĩ ngày càng nặng hơn.

Nếu để bệnh kéo dài mà không có biện pháp can thiệp, các hậu quả sẽ trở nên nghiêm trọng hơn.

• Búi trĩ sa ra ngoài thường xuyên có thể bị nghẹt (trĩ sa nghẹt), tức là cơ vòng hậu môn co thắt lại làm kẹt búi trĩ, gây sưng to, đau đớn dữ dội và có nguy cơ hoại tử nếu không được cấp cứu kịp thời.
• Một biến chứng khác là tắc mạch, xảy ra khi máu đông lại thành cục trong búi trĩ, thường là trĩ ngoại, gây ra một khối sưng phồng, cứng và rất đau.
• Tình trạng chảy máu kéo dài từ búi trĩ có thể dẫn đến thiếu máu mạn tính, khiến cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, suy nhược, da xanh xao, giảm khả năng lao động và học tập.
• Ngoài ra, vùng da quanh búi trĩ bị viêm nhiễm, ẩm ướt kéo dài có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, gây nhiễm trùng, áp xe hậu môn, một tình trạng nhiễm trùng phức tạp và khó điều trị.

Hậu môn có búi trĩ có thể gây ra nhiều biến chứng

Các giải pháp điều trị bệnh trĩ

Điều trị bệnh trĩ cần kết hợp nhiều giải pháp đồng bộ nhằm giảm triệu chứng, thu nhỏ búi trĩ và ngăn bệnh tái phát. Tùy mức độ bệnh, người bệnh có thể áp dụng các phương pháp sau:

Điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học

Chế độ ăn đóng vai trò nền tảng trong điều trị và phòng ngừa bệnh trĩ.

• Tăng cường chất xơ từ rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt giúp làm mềm phân, giảm táo bón.
• Uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế rặn khi đi đại tiện.
• Hạn chế thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ, rượu bia, vì chúng làm tăng sung huyết vùng hậu môn, khiến búi trĩ nặng hơn.

Xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh

Thay đổi lối sống giúp giảm áp lực lên vùng hậu môn – trực tràng.

• Không nhịn đại tiện, tránh ngồi lâu trên bồn cầu.
• Hạn chế ngồi hoặc đứng quá lâu; nên vận động nhẹ nhàng sau mỗi 45–60 phút.
• Giữ vùng hậu môn sạch sẽ, khô thoáng để tránh viêm nhiễm.

Tăng cường vận động và tập luyện phù hợp

• Vận động giúp cải thiện tuần hoàn máu và hỗ trợ co hồi búi trĩ.
• Duy trì các hoạt động như đi bộ, yoga, bơi lội.
• Thực hiện bài tập co cơ hậu môn (Kegel) đều đặn để tăng trương lực cơ và hạn chế sa búi trĩ.
• Tránh các môn thể thao phải rặn hoặc mang vác nặng.

Điều trị bằng thuốc Tây y khi cần thiết

Trong trường hợp trĩ nhẹ đến trung bình, bác sĩ có thể chỉ định:

• Thuốc làm bền thành mạch, giảm viêm, giảm đau.
• Thuốc bôi hoặc đặt hậu môn giúp giảm sưng, ngứa rát.

Tuy nhiên, không nên tự ý sử dụng kéo dài vì có thể gây tác dụng phụ hoặc làm bệnh tái phát.

Can thiệp y khoa trong trường hợp nặng

Với trĩ độ nặng, không đáp ứng điều trị bảo tồn, có thể cần:

• Thắt búi trĩ bằng vòng cao su
• Tiêm xơ, quang đông hồng ngoại
• Phẫu thuật cắt trĩ

Các phương pháp này cần thực hiện tại cơ sở y tế chuyên khoa.

Sử dụng thuốc trĩ từ thảo dược – giải pháp bền vững, an toàn

Xu hướng hiện nay là điều trị bệnh trĩ bằng thuốc trĩ từ thảo dược, nhờ khả năng tác động toàn diện và ít tác dụng phụ.

Theo Đông y, bệnh trĩ hình thành do khí huyết ứ trệ, tỳ vị hư yếu, thấp nhiệt tích tụ. Các bài thuốc thảo dược tập trung:

• Thanh nhiệt, giải độc, giảm viêm vùng hậu môn
• Hoạt huyết, tăng cường lưu thông máu, giúp búi trĩ co hồi
• Bổ tỳ, nhuận tràng, cải thiện táo bón – căn nguyên gây trĩ
• Giảm đau, giảm chảy máu, hỗ trợ phục hồi tổn thương niêm mạc

Các vị thuốc thường được dùng là: Đảng sâm, Hoàng kỳ, Đương quy, Bạch truật, Thăng ma, Sài hồ, Trần bì, Cam thảo, Hạt sen, Ý dĩ. Sự phối hợp của các vị thuốc này mang đến công dụng giảm đau rát ở vùng hậu môn, làm bền vững thành mạch, chống chảy máu, cầm máu, co các búi trĩ, ngăn ngừa bệnh trĩ tái phát.

Kế thừa tinh hoa từ bài thuốc trĩ hiệu quả này, các chuyên gia đã nghiên cứu, bào chế tại nhà máy dược phẩm hiện đại đạt chuẩn GMP-WHO, tạo thành sản phẩm dạng viên nén tiện sử dụng, dễ bảo quản.

Thuốc Trĩ từ thảo dược dạng viên nén hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, thường dùng trong các trường hợp: 

• Bệnh trĩ cấp tính có các biểu hiện như: chảy máu khi đại tiện, đau rát, sưng ở vùng hậu môn, búi trĩ sa ra ngoài…..
• Trĩ nội độ 1, 2, 3; trĩ ngoại.
• Dự phòng bệnh trĩ tái phát.

Lời khuyên

Trên đây là một số thông tin giải đáp cho thắc mắc "hậu môn có búi trĩ là do bệnh trĩ nội hay bệnh trĩ ngoại" cùng những biện pháp điều trị, ngăn ngừa bệnh trĩ tái phát. Bạn có thể tham khảo áp dụng để không còn lo lắng về căn bệnh tế nhị này.