Hà Nội: Dùng AI nhận diện tự động biển số xe vi phạm khi thực hiện vùng phát thải thấp, cấm xe máy xăng

Hà Nội đang bước vào giai đoạn thử nghiệm kiểm soát khí thải giao thông bằng công nghệ, với trọng tâm là hệ thống nhận diện biển số xe tự động (ANPR) nhằm phát hiện và xử lý xe không đủ điều kiện lưu thông trong vùng phát thải thấp (LEZ).

Theo dự thảo Đề án vùng phát thải thấp trong vành đai 1 đang được UBND TP. Hà Nội lấy ý kiến, từ ngày 1/7/2026, thành phố sẽ thí điểm LEZ tại khu vực lõi phường Hoàn Kiếm.

Phạm vi gồm 11 tuyến phố bao quanh hồ Hoàn Kiếm gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ.

Trong khung giờ cao điểm cuối tuần, xe máy xăng sẽ bị cấm lưu thông: từ 18h đến 24h ngày thứ Sáu và từ 6h đến 24h thứ Bảy, Chủ nhật. Các phương tiện xe máy xăng hoạt động kinh doanh qua nền tảng số cũng không được phép hoạt động trong khu vực này.

Với xe tải, thành phố áp dụng phân tầng kiểm soát theo tải trọng và tiêu chuẩn khí thải. Xe dưới 2 tấn đạt chuẩn mức 4 chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; xe từ 2 đến dưới 3,5 tấn bị giới hạn khung giờ ban đêm và phải có chấp thuận của công an; xe trên 3,5 tấn bị cấm hoàn toàn.

Theo dữ liệu đăng ký phương tiện, khu vực Vành đai 1 có khoảng 600.000 xe mô tô, xe gắn máy và khoảng 180.000 ô tô, trong đó phần lớn là phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Lộ trình mở rộng được chia làm ba giai đoạn: Từ 1/7 đến hết năm 2026 thí điểm tại Hoàn Kiếm; năm 2027 mở rộng sang Cửa Nam; và từ 2028–2029 phủ toàn bộ khu vực vành đai 1.

Điểm đáng chú ý là cách thức giám sát không dựa vào lực lượng thủ công mà chuyển sang tự động hóa. Hệ thống camera ANPR sẽ được lắp tại tất cả cửa ngõ ra vào LEZ, cho phép nhận diện biển số, đối chiếu dữ liệu phương tiện theo thời gian thực.

Khi phát hiện xe vi phạm, không đạt chuẩn khí thải hoặc không được phép lưu thông hệ thống sẽ tự động ghi nhận hình ảnh, biển số, thời gian, vị trí và chuyển dữ liệu đến cơ quan chức năng. Đồng thời, thông báo sẽ được gửi tới chủ phương tiện qua các nền tảng số như VNeTraffic và VNeID.

Cơ chế này giúp giảm phụ thuộc vào kiểm tra trực tiếp, đồng thời nâng độ chính xác và tính minh bạch trong xử phạt. Công an Hà Nội sẽ là đơn vị chủ trì vận hành, xây dựng quy trình khai thác dữ liệu, bảo trì hệ thống và xử lý vi phạm.

Song song kiểm soát, Hà Nội đặt cược vào hạ tầng năng lượng sạch để bảo đảm tính khả thi của LEZ. Thành phố yêu cầu tối thiểu 30% chỗ đỗ xe phải sẵn sàng hạ tầng lắp trụ sạc điện hoặc tiếp nhiên liệu sạch. Với chung cư, trung tâm thương mại, bệnh việnít nhất 10% chỗ đỗ phải lắp sẵn trụ sạc. Các bến xe, trạm dừng nghỉ mới phải có tối thiểu 20% chỗ đỗ được trang bị trụ sạc ngay từ đầu.