Giải đáp: Bị nóng trong người nên ăn gì cho mát?

Nóng trong người nên ăn gì cho mát

Cụm từ "nóng trong người" là một cách diễn đạt dân gian phổ biến, mô tả một tập hợp các triệu chứng và cảm giác khó chịu mà người bệnh thường tự cảm nhận được. Nó không phải là một thuật ngữ y học chính thức được công nhận trong y học hiện đại, nhưng lại rất phổ biến trong y học cổ truyền và đời sống hàng ngày.

Nóng trong người theo quan niệm dân gian

Theo quan niệm dân gian và y học cổ truyền, "nóng trong người" thường được hiểu là sự mất cân bằng giữa yếu tố nóng (dương) và mát (âm) trong cơ thể. Khi yếu tố nóng trở nên trội hơn, cơ thể sẽ biểu hiện các dấu hiệu của việc tích tụ nhiệt, độc tố, hoặc thiếu nước.

Cảm giác nóng trong này có liên quan mật thiết tới chức năng và hoạt động của gan, do đây là nơi chịu trách nhiệm vận chuyển và đào thải độc tố chính trong cơ thể. “Nóng trong” thường là dấu hiệu cho thấy gan đang hoạt động quá sức, cơ thể tích tụ nhiều độc tố sinh nhiệt, nên còn hay được gọi là “nóng gan”. 

Hiện tượng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm:

• Chế độ ăn uống: Ăn nhiều đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, hoặc các thực phẩm có tính "nóng" (như sầu riêng, mít...). Uống nhiều rượu bia, cà phê.
• Thiếu nước: Uống không đủ nước khiến cơ thể không đủ dịch để thải độc, dẫn đến tích tụ nhiệt.
• Môi trường sống: Thời tiết nắng nóng, làm việc trong môi trường nhiệt độ cao.
• Sinh hoạt: Thức khuya, căng thẳng, ít vận động.

Nóng trong người thường là do chức năng gan kém

Các triệu chứng phổ biến

Khi có tình trạng nóng trong, người bệnh thường cảm thấy và biểu hiện các dấu hiệu sau:

• Nổi mụn nhọt, rôm sảy, da xỉn màu
• Miệng khô, hay khát nước, lưỡi trắng
• Tình trạng táo bón, tiểu vàng sậm
• Hơi thở có mùi, người bứt rứt, ngủ không sâu

Nóng trong người nên ăn gì cho mát?

Để làm mát cơ thể, bạn nên tập trung vào các loại thực phẩm có tính mát, nhiều nước, dễ tiêu hóa và có tác dụng giải độc, thanh nhiệt.

Dưới đây là những gợi ý về thực phẩm và đồ uống nên ăn khi nóng trong người:

Các loại trái cây giải nhiệt

Trái cây là nguồn cung cấp nước, vitamin và khoáng chất dồi dào, giúp bù nước và làm mát cơ thể hiệu quả.

• Dưa hấu: Chứa hơn 90% nước, là "vua" giải nhiệt. Ngoài ra còn có lycopene và vitamin C.
• Dưa chuột (dưa leo): Hàm lượng nước lên tới 95%, rất tốt để cấp nước và làm mát.
• Dưa lưới: Giàu nước, chất xơ, vitamin A, C.
• Cam, chanh, bưởi: Các loại trái cây họ cam quýt giàu vitamin C và chất chống oxy hóa, giúp tăng cường thải độc gan và làm mát cơ thể.
• Thanh long: Chứa 80% nước và nhiều chất chống oxy hóa.
• Đu đủ: Giàu vitamin A, C và enzyme tiêu hóa.
• Dứa (thơm): Chứa enzyme bromelain giúp tiêu hóa tốt và có tính giải nhiệt.
• Chuối: Giúp giữ nước và giàu khoáng chất như magie, kali.
• Táo: Giàu pectin giúp làm sạch đường tiêu hóa và thải độc.

Các loại rau xanh và củ quả có tính mát

• Rau má: Vị thơm, hơi đắng, tính mát, lợi tiểu, giải độc, bổ máu, chống viêm. Rất tốt cho các trường hợp nóng trong người gây mụn nhọt, rôm sảy, ngứa ngáy.
• Rau diếp cá: Vị tanh đặc trưng nhưng có tính mát, giải độc, tiêu viêm. Có thể dùng làm nước ép.
• Rau ngót: Giàu sắt, vitamin C, B1, B2, B6. Giúp thanh nhiệt, dễ tiêu hóa, giải độc gan.
• Rau dền: Vị ngọt, tính mát, thanh nhiệt, làm mát gan, lợi tiểu.
• Rau mồng tơi: Tính hàn, lợi tiểu, nhuận tràng, giải nhiệt.
• Bí đao: Vị ngọt, tính mát, công dụng thanh nhiệt, giải độc. Có thể nấu canh hoặc ép lấy nước uống.
• Mướp đắng (khổ qua): Vị đắng, tính mát, giúp thanh nhiệt, giải độc, chống khát.
• Cà chua: Giàu vitamin C và lycopene, chống oxy hóa và làm mát.
• Súp lơ xanh (bông cải xanh): Giàu chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa, hỗ trợ chức năng thải độc gan.
• Bắp cải: Chứa kali, vitamin C, lưu huỳnh, kích thích enzyme giải độc gan.
• Nước dừa: Giàu chất điện giải như kali, magie, giúp bù đắp khoáng chất và cân bằng nước trong cơ thể.
• Rau má, dưa chuột, bí đao: Các loại nước ép tự nhiên này rất hiệu quả trong việc làm mát.
• Nước đậu đen, nước bột sắn dây: Đều có tính mát, giúp hạ nhiệt và giải độc.
• Nước sâm: Chế biến từ các loại thảo mộc như mía lau, lá dứa, rễ tranh, mã đề, la hán quả... giúp tiêu trừ cảm giác bứt rứt, giảm khô miệng, thanh lọc.
• Trà thảo mộc: Trà hoa cúc, trà xanh, trà atiso, trà gừng (tính ấm nhưng có tác dụng làm ấm cơ thể từ bên trong, giúp thoát mồ hôi và làm mát) có thể giúp thanh nhiệt.
• Nha đam: Nước ép nha đam hoặc chè nha đam đường phèn có tác dụng làm mát và giải độc.
• Nước ép cam, chanh, bưởi: Giàu vitamin C, giúp giải khát và tăng cường miễn dịch.

Khi bị nóng trong, nên ăn nhiều rau xanh và trái cây có tính mát

Các loại đậu và hạt

• Đậu xanh: Vị ngọt, tính hàn, thanh nhiệt giải độc, lợi thủy, trừ khát. Là thực phẩm hàng đầu để giải nhiệt mùa hè. Có thể nấu chè, cháo, canh.
• Đậu đen, đậu đỏ: Cũng có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, kích thích tiêu hóa và giảm táo bón.
• Hạt sen: Vị ngọt, tính bình, giúp thanh nhiệt, an thần, chữa mất ngủ do nóng trong.

Các món ăn gợi ý

• Canh rau củ quả: Canh bí đao nấu tôm, canh rau ngót thịt băm, canh mướp đắng nhồi thịt, canh rau dền, canh mồng tơi rau đay.
• Cháo đậu xanh: Cháo đậu xanh giải nhiệt, dễ tiêu hóa.
• Chè đậu các loại: Chè đậu xanh, chè đậu đen, chè hạt sen, chè sương sáo, chè khúc bạch.
• Các món salad: Salad dưa chuột, salad rau xanh tươi mát.

Các biện pháp giải nhiệt phổ biến khác

Bên cạnh chế độ ăn uống thì bạn còn có thể áp dụng thêm một số các biện pháp giải nhiệt, giải độc gan và làm mát cơ thể khác như:

Thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt

• Uống đủ nước: Uống đủ 2-2.5 lít nước lọc mỗi ngày, hoặc nhiều hơn nếu bạn vận động nhiều, ra mồ hôi hoặc thời tiết nắng nóng.
• Ngủ đủ giấc và đúng giờ: Gan thực hiện quá trình giải độc mạnh mẽ nhất vào ban đêm, đặc biệt là từ 11 giờ đêm đến 3 giờ sáng. Cố gắng ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm và đi ngủ sớm, lý tưởng là trước 11 giờ đêm.
• Hạn chế căng thẳng (stress): Căng thẳng kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn tác động tiêu cực đến chức năng gan. 
• Tập thể dục đều đặn: Vận động thường xuyên giúp tăng cường lưu thông máu, thúc đẩy quá trình trao đổi chất và thải độc của cơ thể, bao gồm cả gan.
• Kiểm soát cân nặng: Thừa cân, béo phì là yếu tố nguy cơ chính gây gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), có thể dẫn đến viêm gan và xơ gan.

Hạn chế các yếu tố gây hại cho gan

• Hạn chế rượu bia: Rượu bia là "kẻ thù" số một của gan. Uống nhiều rượu làm tăng nguy cơ viêm gan, gan nhiễm mỡ, xơ gan và ung thư gan.
• Tránh hút thuốc lá: Khói thuốc chứa nhiều chất độc hại, gây gánh nặng cho gan trong quá trình giải độc.
• Cẩn trọng với thuốc men: Chỉ sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ và không tự ý dùng thuốc, đặc biệt là các loại thuốc có thể gây độc cho gan.
• Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh: Những thực phẩm này thường chứa nhiều chất béo bão hòa, đường, muối và phụ gia, gây áp lực lên gan.
• Tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại: Hạn chế tiếp xúc với hóa chất độc hại trong công việc hoặc môi trường sống (thuốc trừ sâu, hóa chất công nghiệp...).

Sử dụng thuốc Giải Độc Gan từ thảo dược

Đông y có rất nhiều bài thuốc, vị thuốc có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, làm mát gan và hỗ trợ cải thiện chức năng của gan. Chúng thường được kết hợp cùng nhau nhằm mang tới hiệu quả toàn diện bổ gan, giải độc và tái tạo gan. Tiêu biểu có thể kể đến các thảo dược như bạch thược, bạch truật, cam thảo, diệp hạ châu, đẳng sâm, nhân trần, phục linh,...

Hiện nay những bài thuốc này đã được chuyển giao và sản xuất thành dạng viên nén thuận tiện cho quá trình sử dụng, tại nhà máy đạt chuẩn GMP-WHO, cho ra đời Thuốc Giải Độc Gan dạng viên nén.

Thuốc Giải Độc Gan dạng viên nén thường dùng trong các trường hợp viêm gan, viêm gan B cấp và mãn tính với các triệu chứng mệt mỏi, vàng da, chán ăn, khó tiêu, táo bón, đau vùng gan. Đồng thời còn giúp bảo vệ và tái tạo gan, giải độc gan, chống dị ứng, mề đay, lở ngứa, mụn nhọt, rôm sảy, suy giảm chức năng gan do dùng nhiều bia rượu, tân dược.

Nếu đang có hiện tượng nóng trong người, mệt mỏi, khó chịu bạn có thể tham khảo sử dụng.