EU đề xuất vay 150 tỷ euro để tăng cường quốc phòng

 Phần lớn vũ khí của Ukraine do Mỹ viện trợ. Ảnh Reuters 

Thông báo này được đưa ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tạm dừng viện trợ quân sự cho Ukraine, làm nổi bật sự bất đồng ngày càng tăng giữa các nhà lãnh đạo châu Âu và Nhà Trắng về vấn đề an ninh châu lục cũng như cách đối phó với Nga.

"Chúng ta đang sống trong thời kỳ đầy biến động", bà Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu, nói. "Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên tái vũ trang. Châu Âu sẵn sàng tăng mạnh chi tiêu quốc phòng".

Bà von der Leyen đề xuất quỹ 150 tỷ euro để đầu tư vào các lĩnh vực ưu tiên như hệ thống phòng không, tên lửa và máy bay không người lái. Gói vay này nằm trong kế hoạch lớn hơn của châu Âu, đó là huy động tới 800 tỷ euro để củng cố quốc phòng toàn khu vực.

Các nhà lãnh đạo EU sẽ có cuộc thảo luận đầu tiên về đề xuất trên tại hội nghị thượng đỉnh dành riêng cho quốc phòng và Ukraine vào ngày 6/3. Một số nội dung của kế hoạch cần sự phê duyệt của các chính phủ EU.

Trước đó, Tổng thống Trump đã chỉ trích các nước châu Âu không chú trọng chi tiêu cho quốc phòng mà dựa vào sự bảo vệ của Mỹ thông qua NATO. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo châu Âu khẳng định họ đang đẩy mạnh chi tiêu quân sự.

Phần lớn gói hỗ trợ của EC tập trung vào việc khuyến khích các quốc gia thành viên EU tăng chi tiêu quốc phòng và tái phân bổ các quỹ hiện có thay vì sử dụng nguồn tiền mới của EU.

Đáng chú ý, kế hoạch không bao gồm đề xuất vay chung để tài trợ cho các dự án quốc phòng – điều mà các quốc gia vùng Baltic và Pháp ủng hộ nhưng Đức và Hà Lan phản đối.

Trả lời báo chí, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz cho rằng các khoản viện trợ không hoàn trả sẽ là "lựa chọn tốt và hiệu quả hơn".

Ngoại trưởng Đức Annalena Baerbock hoan nghênh gói đề xuất và gọi đây là "bước đi quan trọng đầu tiên".

Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis cũng đánh giá cao các đề xuất nhưng nhấn mạnh rằng: "Chúng ta cần làm rõ các chi tiết để đảm bảo tất cả các quốc gia thành viên đều được hưởng lợi - bất kể mức chi tiêu quốc phòng hiện tại của họ."

Theo kế hoạch, Ngân hàng Đầu tư Châu Âu sẽ dỡ bỏ các hạn chế về tài trợ cho các dự án quốc phòng và mở rộng phạm vi hỗ trợ. Tuy nhiên, lệnh cấm tài trợ cho vũ khí và đạn dược vẫn được duy trì.

Ngoài ra, Ủy ban Châu Âu cũng đề xuất miễn chi tiêu quốc phòng khỏi các hạn chế về nợ công theo quy định tài chính của EU.

Bà von der Leyen cho rằng nếu các quốc gia EU tăng chi tiêu quốc phòng lên trung bình 1,5% GDP thì sẽ tạo ra không gian tài khóa gần 650 tỷ euro cho các dự án quốc phòng trong bốn năm.

Các nhà lãnh đạo châu Âu đang chịu áp lực lớn trong việc gia tăng chi tiêu quốc phòng, đặc biệt khi ông Trump tái đắc cử. Nhiều người lo ngại rằng Mỹ sẽ không còn là chỗ dựa an ninh đáng tin cậy cho châu Âu như trước đây.

Theo Cơ quan Quốc phòng Châu Âu, các quốc gia EU đã chi 326 tỷ euro cho quốc phòng trong năm 2024, tương đương 1,9% GDP. Các nhà lãnh đạo châu Âu khẳng định mức chi tiêu sẽ tăng mạnh hơn trong những năm tới.

Bộ trưởng Tài chính Pháp Eric Lombard tuyên bố rằng "Paris cần tăng tốc và quyết liệt hơn" trong việc mở rộng ngân sách quốc phòng.

Ngoài ra, EC cũng đề xuất cho phép các quốc gia sử dụng quỹ hỗ trợ đoàn kết EU, vốn được thiết kế để cân bằng mức sống trên khắp châu Âu, vào mục đích quốc phòng.

Ông Lucas Guttenberg, chuyên gia kinh tế châu Âu tại Viện Bertelsmann Stiftung, nhận định rằng EC đang "cố gắng đảm bảo chính sách tài khóa không cản trở chính sách quốc phòng." Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng cách tiếp cận hiện tại chỉ mang tính "ngắn hạn" và sẽ có "tác động hạn chế đến vấn đề thực tế - nguồn tài trợ dài hạn".