Đưa Tiếng Anh thành môn bắt buộc từ lớp 1: Triển khai thế nào cho hiệu quả?

Mở rộng cơ hội học ngoại ngữ từ lớp 1

Theo dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Chương trình giáo dục phổ thông của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT), Tiếng Anh là môn Ngoại ngữ 1 bắt buộc từ lớp 1, cùng với các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc khác trong chương trình, gồm: Toán, Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, Giáo dục thể chất, Nghệ thuật (Âm nhạc, Mỹ thuật).

Một giờ học của cô và trò Trường Tiểu học Phương Mai (Hà Nội). Ảnh: Quang Vinh

Thời lượng dự kiến là 70 tiết/năm đối với lớp 1, lớp 2 và tăng lên 140 tiết/năm từ lớp 3 đến lớp 5. Học sinh có thể làm quen với ngoại ngữ khác ở cấp tiểu học. Từ lớp 6, học sinh phổ thông được tự chọn thêm ngoại ngữ 2 theo nguyện vọng và khả năng đáp ứng của cơ sở giáo dục.

Với quy định này, theo Bộ GDĐT, việc chọn tiếng Anh là Ngoại ngữ 1 trong các nhà trường vừa đáp ứng định hướng “đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong nhà trường”, vừa không làm ảnh hưởng đến việc triển khai dạy học các ngoại ngữ khác trong Chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm không gây xáo trộn đối với học sinh và các cơ sở giáo dục, tránh cách hiểu chỉ còn học một ngoại ngữ là tiếng Anh.

Nếu được thông qua, chương trình sẽ áp dụng với lớp 1 từ năm học 2028-2029, lớp 2 thực hiện từ năm học 2029-2030.

Hiện môn Tiếng Anh được dạy bắt buộc từ lớp 3. Các trường có điều kiện về cơ sở vật chất và giáo viên, có thể dạy từ lớp 1, song chỉ là môn tự chọn với hai tiết mỗi tuần. 

Chị Lưu Thảo Trang, phụ huynh có con học Trường Tiểu học Nam Thành Công (Hà Nội) cho rằng, đề xuất đưa Tiếng Anh thành môn học bắt buộc từ lớp 1 là phù hợp, bởi ngoại ngữ ngày càng cần thiết trong học tập và công việc. Tuy nhiên, để thực hiện được, chương trình cần được thiết kế phù hợp với lứa tuổi, tránh tạo thêm áp lực học tập cho học sinh nhỏ tuổi.

Tương tự, cô Nguyễn Phương Linh, giáo viên dạy môn Tiếng Anh tại một trường THPT trên địa bàn TP Hà Nội cũng đồng tình với việc học Tiếng Anh từ sớm nhưng cho rằng điều quan trọng là bảo đảm chất lượng dạy học giữa các trường.

“Nếu đã là môn học bắt buộc thì cần có đủ giáo viên, cơ sở vật chất và học liệu để học sinh ở các địa bàn đều được tiếp cận như nhau. Việc học Tiếng Anh nên tạo hứng thú, giúp các con mạnh dạn giao tiếp thay vì biến thành thêm một môn học nặng về bài vở”, cô Linh chia sẻ.

Chuẩn bị đội ngũ cho mục tiêu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai

Theo Bộ GDĐT, mục tiêu đến năm 2035 là 100% học sinh, sinh viên được học tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai.

Về chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, theo các chuyên gia, chủ trương này không chỉ đòi hỏi đổi mới chương trình học, mà quan trọng hơn là chuẩn bị đội ngũ giáo viên đủ năng lực dạy và học bằng tiếng Anh.

TS. Lưu Thị Kim Nhung – Giám đốc Trung tâm Phát triển giáo dục và công nghệ số, giảng viên chính Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường không chỉ là một định hướng chiến lược, mà còn là một yêu cầu cấp thiết xuất phát từ thực tiễn. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế của nền giáo dục Việt Nam, góp phần phát triển nguồn nhân lực - con người Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc.

Về lâu dài để chủ trương đạt hiệu quả, TS Lưu Thị Kim Nhung cho rằng, một trong những giải pháp quan trọng vẫn là đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá năng lực tiếng Anh.

Hiện nay trong tuyển sinh, các trường đại học đã ưu tiên thí sinh có chứng chỉ quốc tế như IELTS, SAT… hay chứng chỉ của Việt Nam VSTEP, nên nhìn chung năng lực tiếng Anh đầu vào của sinh viên đã được nâng lên, về lâu dài sẽ thúc đẩy đổi mới dạy học và đánh giá năng lực ở bậc phổ thông.

Thực tế, nhiều giáo viên phổ thông đã giao bài tập, tổ chức dự án học tập bằng tiếng Anh, hay dạy tích hợp nội dung – ngôn ngữ tại các trường điểm, các lớp có điều kiện. Tuy nhiên, theo TS Lưu Thị Kim Nhung, việc này mới chỉ diễn ra cục bộ, cần được nhân rộng trong trung hạn.

Cùng với đó, ngành giáo dục cần phải đầu tư mạnh cho đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý cốt cán, không chỉ bồi dưỡng tại chỗ mà cần có các khóa bồi dưỡng chất lượng cao, hợp tác quốc tế để đạt chuẩn năng lực ngoại ngữ, nghiệp vụ giảng dạy môn học bằng tiếng Anh quốc gia và quốc tế.  Sau khi được đào tạo, đội ngũ giáo viên này sẽ là lực lượng nòng cốt lan tỏa tới đội ngũ nhà giáo trong các cơ sở giáo dục.