Đồng bộ giải pháp thực hiện giáo dục bắt buộc ở THCS

Giờ học tại Trường Tiểu học Tân Kiều 3 (Đốc Binh Kiều, Đồng Tháp).

Nhận diện trở ngại

Chỉ thị của Thủ tướng về thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027 yêu cầu thực hiện giáo dục bắt buộc THCS.

Tại Trường Tiểu học Hiến Nam (phường Phố Hiến, Hưng Yên), trong nhiều năm gần đây, tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình tiểu học tiếp tục học lên THCS luôn đạt rất cao, gần như 100%. Hầu hết học sinh sau khi hoàn thành chương trình lớp 5 đều được gia đình đăng ký vào các trường THCS trên địa bàn phường và các khu vực lân cận. Đến nay, nhà trường chưa ghi nhận trường hợp học sinh bỏ học sau khi hoàn thành chương trình tiểu học do điều kiện kinh tế hay không được đến trường.

Đưa thông tin trên, cô Phạm Thị Thanh Hà - giáo viên nhà trường cũng đồng thời nhìn nhận, để duy trì và đạt ổn định mục tiêu 99,5% học sinh tiểu học chuyển cấp lên THCS đến năm 2030 vẫn có những khó khăn nhất định. Một số học sinh có gia đình chuyển nơi cư trú, chuyển trường sang địa phương khác hoặc theo bố mẹ đi làm ăn xa nên việc cập nhật thông tin chuyển tiếp đôi khi chưa kịp thời. Bên cạnh đó, xác minh chính xác học sinh đã nhập học tại trường THCS khác cũng cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và chính quyền địa phương.

Ông Trần Hồng Thịnh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Long Cốc (xã Long Cốc, tỉnh Phú Thọ) cho biết, hằng năm Trường Tiểu học Long Cốc có 100% học sinh lớp 5 hoàn thành Chương trình giáo dục tiểu học và được bàn giao sang học lớp 6 tại các trường THCS. Những năm gần đây, nhà trường luôn duy trì tỷ lệ chuyển tiếp đạt 100%, cao hơn mục tiêu 99,5% mà ngành Giáo dục đặt ra đến năm 2030.

Tuy nhiên, để duy trì kết quả này một cách bền vững vẫn còn không ít khó khăn. Long Cốc là địa bàn miền núi, nhiều gia đình còn gặp khó khăn về kinh tế, một số phụ huynh đi làm ăn xa nên việc quản lý, quan tâm đến con em đôi khi chưa thường xuyên. Một số học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, năng lực học tập còn hạn chế hoặc thiếu điều kiện học tập cũng cần được hỗ trợ nhiều hơn. Vì vậy, việc giữ vững tỷ lệ chuyển tiếp hằng năm đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể.

Chia sẻ của ông Dương Văn Hà - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tân Kiều 3 (xã Đốc Binh Kiều, Đồng Tháp), để đạt mục tiêu 99,5% học sinh chuyển tiếp từ tiểu học lên THCS vào năm 2030, nhà trường đang đối mặt với một số khó khăn.

Về điều kiện kinh tế, một số học sinh thuộc diện nghèo, cận nghèo hoặc có cha mẹ đi làm ăn xa, phải sớm lao động phụ giúp gia đình. Điều này phần nào ảnh hưởng đến kết quả học tập, đồng thời làm gia tăng nguy cơ các em bỏ học ngay sau khi hoàn thành cấp tiểu học.

Khoảng cách địa lý cũng là một trở ngại khi mạng lưới trường THCS lân cận còn xa, việc đi lại của học sinh gặp nhiều khó khăn, nhất là vào mùa mưa, bão.

Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên chưa bảo đảm đủ về số lượng và đồng bộ về cơ cấu, trong đó còn thiếu giáo viên một số môn như Tin học, Âm nhạc. Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cũng chưa đáp ứng đầy đủ, đặc biệt là thiết bị cho các phòng học bộ môn Tiếng Anh, Tin học và thiết bị dạy học tối thiểu.

Bảo đảm đồng bộ điều kiện, tăng cường phối hợp

Để khắc phục những khó khăn trên, Trường Tiểu học Tân Kiều 3 xác định cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Với học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nhà trường sẽ tăng cường vận động mạnh thường quân, nhà hảo tâm hỗ trợ chi phí và dụng cụ học tập, giúp các em yên tâm đến trường. Đồng thời, phối hợp với chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể đến từng gia đình vận động, giúp cha mẹ hiểu rõ hơn lợi ích lâu dài của việc học tập.

Với trở ngại về khoảng cách địa lý, nhà trường tiếp tục vận động các nguồn hỗ trợ xe đạp, tạo điều kiện để học sinh thuận lợi hơn trong việc đến trường.

Về đội ngũ, nhà trường sẽ tích cực tham mưu, đề xuất UBND cấp xã phân bổ thêm biên chế, bảo đảm đủ số lượng và cơ cấu giáo viên, nhất là các môn Tin học, Nghệ thuật, đáp ứng yêu cầu thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông.

Đối với cơ sở vật chất, nhà trường tiếp tục đề xuất cấp có thẩm quyền trang bị thiết bị dạy học cho các phòng tiếng Anh, Tin học, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Cùng với nguồn lực từ ngân sách, nhà trường đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, vận động các nhà tài trợ hỗ trợ máy tính và thiết bị cho phòng học bộ môn. Đồng thời, phát động giáo viên tự làm đồ dùng dạy học sáng tạo, phục vụ hiệu quả hoạt động giảng dạy hằng ngày.

Cũng đưa giải pháp để duy trì tỷ lệ 99,5% học sinh tiểu học vào THCS, ông Trần Hồng Thịnh cho rằng, trước hết cần tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục ngay từ tiểu học, bảo đảm học sinh được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và có tâm thế sẵn sàng bước vào cấp THCS. Bên cạnh đó, tăng cường công tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình và chính quyền địa phương trong việc theo dõi, quản lý học sinh, nhất là những em có nguy cơ bỏ học hoặc có hoàn cảnh khó khăn.

Việc rà soát, nắm chắc từng đối tượng học sinh để có biện pháp hỗ trợ kịp thời là rất quan trọng. Đồng thời, Nhà nước cần tiếp tục quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, có chính sách hỗ trợ học sinh vùng khó khăn, học sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, tạo điều kiện để các em được học tập liên tục, không bị gián đoạn vì hoàn cảnh kinh tế.

Cuối cùng, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức của phụ huynh về ý nghĩa của giáo dục bắt buộc và trách nhiệm đưa con em đến trường. Khi gia đình, nhà trường và xã hội cùng đồng hành thì mục tiêu 99,5% học sinh chuyển tiếp từ tiểu học lên THCS vào năm 2030 hoàn toàn có thể đạt được và duy trì bền vững.

Cô Phạm Thị Thanh Hà thì đề xuất trường tiểu học cần phối hợp chặt chẽ với trường THCS trong công tác bàn giao hồ sơ, theo dõi danh sách học sinh sau hoàn thành chương trình tiểu học, tránh bỏ sót hoặc thất lạc thông tin.

Bên cạnh đó, tăng cường tuyên truyền để phụ huynh nhận thức rõ trách nhiệm đưa con em tiếp tục học tập sau bậc tiểu học, đặc biệt đối với các gia đình có hoàn cảnh khó khăn hoặc thường xuyên thay đổi nơi cư trú.

Nhà trường cũng cần duy trì sự phối hợp với chính quyền địa phương, tổ dân phố và các tổ chức đoàn thể để nắm bắt tình hình học sinh, kịp thời vận động các em ra lớp nếu có nguy cơ không tiếp tục học.

Ngoài ra, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý học sinh, kết nối dữ liệu giữa các cấp học sẽ giúp theo dõi chính xác quá trình chuyển tiếp, giảm tình trạng thiếu thông tin khi học sinh chuyển trường hoặc chuyển địa bàn.

“Với đặc điểm của Trường Tiểu học Hiến Nam là nằm ở khu vực trung tâm, điều kiện kinh tế - xã hội tương đối ổn định, nhận thức của phụ huynh về giáo dục ngày càng cao, tôi cho rằng mục tiêu duy trì tỷ lệ chuyển tiếp từ tiểu học lên THCS đạt từ 99,5% trở lên vào năm 2030 là hoàn toàn khả thi, nếu tiếp tục phát huy tốt sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và địa phương”, cô Phạm Thị Thanh Hà khẳng định.

Theo ông Dương Văn Hà, việc nâng tỷ lệ học sinh tiếp tục học THCS không chỉ phụ thuộc vào công tác vận động mà cần giải quyết đồng thời những rào cản về kinh tế, khoảng cách địa lý, nhân lực và điều kiện dạy học. Đây là những yếu tố nhà trường cần từng bước tháo gỡ để góp phần thực hiện mục tiêu 99,5% học sinh chuyển tiếp lên THCS vào năm 2030.