Điều kiện ngừng bắn Mỹ - Iran: Chỉ cần mở eo biển Hormuz, hạt nhân sẽ tính sau?

Tờ Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẵn sàng xem xét chấm dứt chiến tranh với Iran mà không cần thỏa thuận hạt nhân, nếu Iran đồng ý mở hoàn toàn eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải quốc tế.

Theo tờ báo này, trong những tuần gần đây ông Trump đã thảo luận với các cố vấn thân cận nhất về khả năng tập trung vào việc khôi phục quyền tự do đi lại qua eo biển có tầm quan trọng chiến lược này, đồng thời tạm thời gác lại yêu cầu về một thỏa thuận toàn diện về chương trình hạt nhân của Iran.

Tờ Wall Street Journal lưu ý, Tổng thống Mỹ hy vọng sẽ tuyên bố chiến thắng trong cuộc xung đột nếu eo biển Hormuz được mở cửa. Nếu điều kiện đó được chấp thuận, Mỹ cho rằng các mục tiêu quân sự chính chống lại Iran đã được hoàn thành.

Theo Wall Street Journal, điều này cũng có thể đồng nghĩa với việc chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran.

Theo nguồn tin của tờ báo Mỹ, ông Trump cũng tin rằng sau khi 3 cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran bị phá hủy vào hồi tháng 6, Iran sẽ rất khó có thể nhanh chóng khôi phục chương trình hạt nhân của mình.

Theo người đứng đầu Nhà Trắng, nỗ lực nối lại chương trình phát triển vũ khí hạt nhân của Iran sẽ không thể không bị tình báo Mỹ phát hiện.

Hơn nữa, Mỹ tin tưởng rằng, chỉ riêng mối đe dọa về một cuộc tấn công quân sự mới của Mỹ cũng có thể ngăn cản Iran quay trở lại con đường cũ.

Trong trường hợp này, nếu Iran không chứng minh được tiến bộ đáng kể trong việc khôi phục chương trình hạt nhân và cam kết mở hoàn toàn eo biển Hormuz, ông Trump có thể tái lựa chọn phá vỡ lệnh ngừng bắn hiện tại và gia tăng thêm áp lực quân sự.

Tuy nhiên, vấn đề mở cửa eo biển Hormuz vẫn là một trong những trở ngại chính để đạt được thỏa thuận.

Iran đã đưa ra một số yêu cầu với Mỹ, bao gồm việc rút quân Mỹ khỏi khu vực, chấm dứt phong tỏa hải quân, cởi bỏ phong tỏa các tài sản của Iran và bồi thường thiệt hại trong cuộc xung đột.

Iran cũng đang tìm kiếm ảnh hưởng lớn hơn đối với hoạt động hàng hải qua eo biển.

Về phần mình, Mỹ phản đối việc Iran áp đặt các hạn chế đối với tàu chiến Mỹ và bất kỳ cơ chế nào cho phép Iran thu phí đối với việc đi lại của tàu thuyền qua eo biển Hormuz.

Do đó, cách tiếp cận mới của ông Trump thực chất chuyển trọng tâm từ việc đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân sang việc khôi phục hoạt động hàng hải bình thường qua eo biển Hormuz.

Đối với Mỹ, việc mở cửa eo biển có thể là lý do đủ để chấm dứt cuộc xung đột hiện tại, ngay cả khi những vấn đề vốn đã khúc mắc lâu dài trong các hoạt động hạt nhân của Iran vẫn chưa được giải quyết.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán vẫn còn xa một thỏa thuận cuối cùng, bởi Iran đang tìm cách tận dụng lợi ích của Mỹ trong việc nhanh chóng chấm dứt xung đột để đạt được thêm các nhượng bộ.

Trong khi đó, Mỹ lại nhấn mạnh quyền tự do hàng hải và không sẵn lòng đồng ý với các điều khoản mà trên thực tế sẽ trao quyền kiểm soát một trong những tuyến đường hàng hải quan trọng nhất thế giới cho Iran.