Điểm mới trong quy định bảo đảm chất lượng, công nhận trường chuẩn quốc gia

Theo dự thảo Thông tư quy định về bảo đảm chất lượng giáo dục và công nhận đạt chuẩn quốc gia đối với cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông và cơ sở giáo dục thường xuyên, hoạt động bảo đảm chất lượng giáo dục trong các cơ sở giáo dục được thực hiện thông qua tự đánh giá của cơ sở giáo dục; gắn với việc công nhận đạt chuẩn quốc gia của cơ quan có thẩm quyền; không thiết lập cơ chế kiểm định chất lượng giáo dục như trước đây. Tự đánh giá được quy định là hoạt động thường xuyên phục vụ quản trị nhà trường và để thực hiện cải tiến chất lượng.

Dự thảo có những điểm mới đáng chú ý như sau:

Một là, xây dựng một khung yêu cầu bảo đảm chất lượng giáo dục thống nhất áp dụng cho nhiều loại hình cơ sở giáo dục, bao gồm cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông, trung tâm giáo dục thường xuyên và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên.

Khung này được thiết kế trên cơ sở chuẩn hóa các quy định hiện hành, góp phần bảo đảm tính thống nhất trong quản lý, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục chủ động tự đánh giá và cải tiến chất lượng phù hợp với điều kiện thực tế. Đồng thời, quy định các hướng dẫn cụ thể về việc đáp ứng yêu cầu của từng tiêu chí theo đặc thù của từng loại hình cơ sở giáo dục, bảo đảm vừa thống nhất về nguyên tắc, vừa linh hoạt trong áp dụng.

Hai là, hệ thống tiêu chuẩn, tiêu chí được rà soát và thiết kế lại theo hướng tích hợp, gồm 6 tiêu chuẩn và 25 tiêu chí, phản ánh đầy đủ các yếu tố từ điều kiện bảo đảm, quá trình tổ chức thực hiện đến kết quả giáo dục.

Việc điều chỉnh này không nhằm giảm yêu cầu về chất lượng mà nhằm tăng tính liên kết, rõ ràng và khả năng đo lường, qua đó hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động quản trị chất lượng bên trong của nhà trường.

Ba là, hoạt động bảo đảm chất lượng giáo dục trong cơ sở giáo dục được thực hiện theo chu trình cải tiến liên tục, bao gồm tự đánh giá, xây dựng và triển khai kế hoạch cải tiến, theo dõi, rà soát và điều chỉnh. Đây là hoạt động quản trị thường xuyên của nhà trường, gắn với quá trình vận hành liên tục, không phải là hoạt động mang tính thời điểm để phục vụ đánh giá bên ngoài.

Bốn là, các tiêu chí được mô tả theo các mức độ đáp ứng nhằm hỗ trợ cơ sở giáo dục tự xác định mức độ phát triển và định hướng cải tiến phù hợp. Các mức độ này không phải là cơ sở để xếp hạng hoặc phân loại cơ sở giáo dục, mà chỉ nhằm phản ánh mức độ hoàn thiện trong quá trình bảo đảm chất lượng của từng nhà trường theo thời gian.

Năm là, việc công nhận đạt chuẩn quốc gia được thực hiện trên cơ sở tổng hợp nhiều căn cứ, trong đó kết quả tự đánh giá của cơ sở giáo dục là căn cứ quan trọng nhất nhưng không phải là căn cứ duy nhất. Việc công nhận còn phải đối chiếu với các tiêu chuẩn, điều kiện do Nhà nước quy định đối với trường đạt chuẩn quốc gia, bao gồm các yêu cầu về cơ sở vật chất, đội ngũ, quy mô và môi trường giáo dục. Việc đạt mức độ cao trong bảo đảm chất lượng là điều kiện thuận lợi nhưng không thay thế việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện để được công nhận đạt chuẩn quốc gia.

Sáu là, đổi mới cách tiếp cận về minh chứng theo hướng sử dụng dữ liệu, hồ sơ quản lý sẵn có và dữ liệu điện tử, hạn chế việc xây dựng hồ sơ riêng mang tính hình thức, qua đó góp phần giảm áp lực hành chính cho cơ sở giáo dục và nâng cao tính minh bạch, thực chất của thông tin chất lượng.

Bảy là, làm rõ trách nhiệm của các chủ thể trong hệ thống bảo đảm chất lượng giáo dục. Theo đó, cơ sở giáo dục có trách nhiệm tổ chức tự đánh giá và triển khai cải tiến chất lượng. Sở GD&ĐT thực hiện hướng dẫn, kiểm tra, thẩm định. Cơ quan quản lý Nhà nước ban hành chính sách và tổ chức giám sát. Việc phân định rõ trách nhiệm góp phần bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả trong triển khai.

Dự thảo Thông tư thể hiện định hướng chuyển từ cách tiếp cận đánh giá theo đợt sang quản trị chất lượng liên tục trong nhà trường, gắn chất lượng giáo dục với trách nhiệm giải trình và việc bảo đảm các điều kiện đầu tư; đồng thời tăng cường sử dụng dữ liệu trong quản lý chất lượng, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục một cách thực chất, bền vững.