Để giáo viên làm chủ công nghệ số và AI

Giờ học tiếng Anh của học sinh Trường Tiểu học Ý Yên. Ảnh: NTCC

Năng lực số đi vào hoạt động dạy học

Tại Ninh Bình, tính đến tháng 6/2026, 35.383 giáo viên đã hoàn thành khóa học Khung năng lực số. Ngành Giáo dục cũng tổ chức bồi dưỡng, tập huấn về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, AI và triển khai Khung năng lực số cho 100% cơ sở giáo dục. Giáo dục AI bước đầu được thí điểm tại các trường phổ thông.

Chuyển đổi số đã hiện diện trong nhiều hoạt động của nhà trường. 100% cơ sở giáo dục triển khai phần mềm quản lý nhà trường; 100% cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên triển khai học bạ số. Hệ thống cơ sở dữ liệu ngành tiếp tục được hoàn thiện, kết nối với cơ sở dữ liệu của Bộ GD&ĐT và Trung tâm điều hành thông minh của tỉnh.

Tuy nhiên, từ hoàn thành một khóa học đến hình thành năng lực thực tế vẫn là một quá trình. Khi AI ngày càng được sử dụng trong soạn giảng, xây dựng học liệu, kiểm tra, đánh giá, vấn đề đặt ra không chỉ là giáo viên đã được tập huấn hay chưa, mà sau tập huấn có thể làm được gì và ở mức độ nào.

Cô Phùng Thị Thương, giáo viên Trường Tiểu học Ý Yên (xã Ý Yên), cho biết việc tiếp cận công nghệ số và AI đã hỗ trợ giáo viên khá nhiều trong công việc.

“Sau khi được tập huấn về năng lực số và tiếp cận các công cụ AI, tôi chủ động hơn trong tìm kiếm, xây dựng học liệu, thiết kế bài giảng và hỗ trợ kiểm tra, đánh giá. Tuy nhiên, biết sử dụng công cụ mới chỉ là bước đầu. Giáo viên còn phải biết lựa chọn nội dung phù hợp, kiểm chứng thông tin và điều chỉnh sản phẩm do AI tạo ra theo yêu cầu môn học và đối tượng học sinh”, cô Thương chia sẻ.

Theo đánh giá của ngành Giáo dục Ninh Bình, chuyển đổi số đã có những chuyển biến tích cực nhưng chưa đồng đều; năng lực ứng dụng công nghệ, AI của một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên còn hạn chế.

Mức độ tiếp cận, vận dụng các nền tảng công nghệ số, AI, TEMIS, LMS trong tự bồi dưỡng chuyên môn của một bộ phận nhà giáo cũng còn hạn chế và không đồng đều. Hạ tầng, thiết bị và năng lực số giữa các cơ sở giáo dục vẫn có sự chênh lệch.

Tiết học ứng dụng CNTT tại Trường THCS Trần Đăng Ninh (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình).

Thầy Phạm Văn Khải, giáo viên Trường THCS Tân Minh (xã Tân Minh), cho rằng mức độ sử dụng công nghệ trong đội ngũ giáo viên hiện nay có sự khác biệt.

“Có giáo viên đã khá thành thạo trong sử dụng công nghệ để soạn giảng, xây dựng học liệu, kiểm tra, đánh giá; nhưng cũng có người mới sử dụng ở mức cơ bản. Nếu có những tiêu chí rõ ràng để mỗi giáo viên biết mình đang ở mức nào, còn thiếu kỹ năng gì thì việc bồi dưỡng sẽ sát nhu cầu hơn”, thầy Khải nói.

Theo thầy Khải, đánh giá năng lực số, AI không nên trở thành thêm một áp lực xếp loại, mà cần giúp giáo viên nhận diện những năng lực còn thiếu để tiếp tục tự học và được bồi dưỡng phù hợp.

Đánh giá đúng để bồi dưỡng sát nhu cầu

Sự khác biệt về năng lực đặt ra yêu cầu chuyển dần từ bồi dưỡng diện rộng sang bồi dưỡng phù hợp với nhu cầu của từng nhóm giáo viên, cán bộ quản lý.

Một giáo viên mới làm quen với các nền tảng số sẽ có nhu cầu khác với người đã thành thạo công nghệ và bắt đầu sử dụng AI trong thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu, kiểm tra, đánh giá. Vì vậy, việc xác định giáo viên đang ở mức năng lực nào là cơ sở để lựa chọn nội dung bồi dưỡng phù hợp.

Đây cũng là cơ sở cho việc xây dựng bộ chuẩn và công cụ đánh giá năng lực về chuyển đổi số, AI và đổi mới sáng tạo đối với nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục. Khi được cụ thể hóa phù hợp với từng cấp học và vị trí công tác, bộ chuẩn có thể giúp nhận diện mức độ năng lực, những nội dung còn thiếu để phục vụ bồi dưỡng và phát triển nghề nghiệp.

Ninh Bình đã có tiền đề khi công tác bồi dưỡng thường xuyên được số hóa thông qua TEMIS để quản lý, theo dõi và đánh giá chuẩn nghề nghiệp. Năm học 2026-2027, ngành Giáo dục tỉnh xác định tiếp tục tăng cường bồi dưỡng năng lực số, năng lực sử dụng AI cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.

Đặc biệt, năng lực AI không chỉ là kỹ năng sử dụng công cụ. Ngành Giáo dục tỉnh định hướng khuyến khích ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng, kiểm tra, đánh giá, hỗ trợ học sinh và quản trị nhà trường, đồng thời bảo đảm an toàn, đạo đức, bảo mật dữ liệu và vai trò chủ thể của nhà giáo.

Từ 35.383 giáo viên hoàn thành khóa học Khung năng lực số, bước tiếp theo là chuyển kiến thức, kỹ năng đã được trang bị thành năng lực nghề nghiệp. Đánh giá đúng để bồi dưỡng đúng nhu cầu sẽ góp phần đưa chuyển đổi số đi vào chiều sâu, để công nghệ và AI thực sự hỗ trợ giáo viên nâng cao chất lượng dạy học.