Đẩy nhanh sắp xếp mạng lưới trường học trước năm học mới

Giảm mạnh đầu mối trường học

Trước thềm năm học 2026-2027, các địa phương đang đẩy nhanh sắp xếp mạng lưới trường học. Hiện nhiều địa phương đã công bố kế hoạch, thực hiện phương án sắp xếp trường học nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý và chuẩn bị cho năm học 2026-2027.

Cô và trò Trường Tiểu học Phương Mai (Hà Nội). Ảnh: Quang Vinh.

UBND tỉnh Lào Cai vừa ban hành quết định phê duyệt Phương án tổng thể thực hiện sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập trên địa bàn tỉnh.

Tại thời điểm ngày 1/7/2025, Lào Cai có 1.010 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) công lập, gồm 343 trường mầm non, 219 trường tiểu học, 183 trường Tiểu học và THCS, 181 trường THCS, 14 trường THCS và THPT, 52 trường THPT và 18 trung tâm GDNN-GDTX.

Sau sắp xếp, toàn tỉnh Lào Cai còn 473 trường và trung tâm, gồm 132 trường mầm non, 77 trường tiểu học, 59 trường THCS, 114 trường Tiểu học và THCS, 32 trường THCS và THPT, 43 trường THPT và 16 trung tâm GDNN-GDTX.

Tỉnh Lào Cai đồng thời thực hiện xóa 243 điểm trường lẻ, gồm 87 điểm mầm non và 156 điểm tiểu học, đưa học sinh về trường chính trên cơ sở điều kiện thực tế về khoảng cách, cơ sở vật chất và khả năng tổ chức dạy học.

Tại Quảng Ngãi, theo quyết định được UBND tỉnh phê duyệt về phương án tổng thể sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh, sau sắp xếp, số cơ sở giáo dục công lập, tính cả các trường chuyên biệt, sẽ giảm từ 887 xuống còn 478 cơ sở, tương đương 46,11%.

Nếu không tính các trường thuộc diện chuyên biệt không sắp xếp, số cơ sở giáo dục công lập sẽ giảm từ 851 xuống còn 442 cơ sở, tương đương 48,06%.

Việc sắp xếp được thực hiện theo hướng hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô lớn, với hai mô hình chính: Trường một cấp học quy mô lớn có các phân hiệu, điểm trường và trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn.

Tỉnh Quảng Ngãi cũng đặt mục tiêu mỗi đơn vị hành chính cấp xã bảo đảm tối thiểu một cơ sở giáo dục mầm non và một cơ sở giáo dục phổ thông cung ứng đủ cấp tiểu học, THCS; đồng thời giảm tối thiểu 30% đầu mối, nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% so với thời điểm 1/7/2025.

Hà Nội hiện là một trong 15 tỉnh, thành phố được Bộ GDĐT lựa chọn thí điểm sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục công lập giai đoạn từ 1/7 đến tháng 12/2026.

Theo lộ trình, dự kiến Thủ đô sẽ thực hiện một cuộc cải cách chưa từng có khi giảm tới 1.138 đầu mối trường học, tương đương mức giảm kỷ lục 52,9% (từ hơn 2.150 trường xuống còn 1.015 trường).

Theo ghi nhận, đến nay, nhiều phường, xã trên địa bàn TP Hà Nội đã triển khai thực tế và hoàn thành việc sắp xếp mạng lưới trường học.

Tinh gọn đầu mối, tăng hiệu quả giáo dục

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các địa phương phải hoàn thành việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập trước ngày 30/8, chuẩn bị điều kiện khai giảng năm học 2026-2027.

Tuy nhiên, theo ông Thái Văn Tài - Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ GDĐT, ngày 30/8 là mốc hoàn thành việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập, nhưng không phải điểm kết thúc của quá trình này.

Điều quan trọng không phải là giảm được bao nhiêu trường, mà là sau sắp xếp, học sinh được học tập tốt hơn, giáo viên có điều kiện làm tốt hơn công việc của mình và hệ thống giáo dục vận hành hiệu lực, hiệu quả hơn. 

Mạng lưới cơ sở giáo dục cần được tổ chức lại phù hợp với quy mô dân số, phân bố dân cư và điều kiện thực tế của từng địa bàn, qua đó sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, nâng cao chất lượng giáo dục và năng lực quản trị nhà trường.

Quan trọng nhất, quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh phải được bảo đảm.

Tinh gọn đầu mối nhưng không thu hẹp cơ hội học tập; sắp xếp tổ chức để dành nhiều nguồn lực hơn cho người học và cho hoạt động dạy học. Đây cũng là điểm khác biệt trong cách tiếp cận hiện nay: từ yêu cầu giảm đầu mối chuyển sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục, lấy người học làm trung tâm.

Theo tổng hợp của Bộ GDĐT, đến thời điểm đánh giá, cả nước dự kiến giảm khoảng 46,73% đầu mối cơ sở giáo dục, tương đương khoảng 17.353 đầu mối so với ngày 1/7/2025. Trong đó, 10 địa phương dự kiến giảm trên 50%; 13 địa phương giảm từ 45% đến 50% và 10 địa phương giảm từ 35% đến dưới 45%.

Báo cáo từ 28/34 tỉnh, thành phố cho thấy sau sắp xếp dự kiến hình thành khoảng 2.254 trường phổ thông có nhiều cấp học. 

Ông Tài đánh giá, các địa phương đã từng bước chuyển từ tư duy sáp nhập trường sang tổ chức lại mạng lưới và mô hình quản trị nhà trường. Sự chuyển đổi này đặc biệt quan trọng khi năm học mới đã cận kề. Một trường có thể có quy mô lớn hơn sau sắp xếp, nhưng nếu cách quản trị vẫn giữ nguyên như trước, nguồn lực không được điều phối tốt hơn và hoạt động dạy học bị xáo trộn thì mục tiêu của việc tổ chức lại chưa đạt được.

Ông Tài nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của sắp xếp là: Giảm đầu mối quản lý nhưng tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực; giảm việc hành chính cho giáo viên nhưng tăng thời gian cho học sinh. Quan trọng nhất là nâng cao chất lượng, đồng thời bảo đảm công bằng trong cơ hội tiếp cận giáo dục.