Đau dạ dày sau khi ăn: Có phải dấu hiệu nguy hiểm, cần điều trị?

Tìm hiểu đau dạ dày sau khi ăn cần phải làm gì

Đau dạ dày sau khi ăn là gì?

Đau dạ dày sau khi ăn là cảm giác khó chịu, nóng rát hoặc đau tức vùng thượng vị – khu vực nằm giữa bụng, ngay dưới xương ức.

Cơn đau có thể xuất hiện ngay sau bữa ăn hoặc vài giờ sau đó, tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Ở một số trường hợp, đau kèm theo cảm giác đầy hơi, buồn nôn, ợ chua hoặc chán ăn.

Mức độ đau có thể từ nhẹ đến dữ dội, đôi khi lan ra sau lưng hoặc ngực, làm ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và sinh hoạt hằng ngày của người bệnh.

Đau dạ dày sau khi ăn là cảm giác khó chịu, nóng rát, đau vùng thượng vị sau ăn

Nguyên nhân gây đau dạ dày sau khi ăn

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng đau dạ dày sau bữa ăn:

Nguyên nhân do thói quen ăn uống và sinh hoạt

• Ăn quá nhanh, không nhai kỹ khiến dạ dày phải hoạt động quá mức.
• Ăn quá no hoặc ăn nhiều thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng, khó tiêu.
• Uống rượu bia, cà phê hoặc hút thuốc lá trong hoặc sau bữa ăn.
• Nằm ngay sau khi ăn hoặc vận động mạnh ngay sau khi ăn.
• Ăn uống không điều độ, bỏ bữa, ăn muộn vào ban đêm.

Nguyên nhân liên quan đến tâm lý

Căng thẳng, lo âu và stress kéo dài có thể kích thích dạ dày tiết nhiều acid, ảnh hưởng đến nhu động ruột và gây rối loạn chức năng tiêu hóa, từ đó dẫn đến cảm giác đau sau ăn.

Nguyên nhân do bệnh lý tiêu hóa

• Viêm loét dạ dày – tá tràng

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến và điển hình nhất gây ra tình trạng đau dạ dày sau khi ăn. Bệnh xảy ra khi lớp niêm mạc lót bên trong dạ dày hoặc tá tràng (phần đầu của ruột non) bị tổn thương do sự mất cân bằng giữa yếu tố tấn công (acid, pepsin) và yếu tố bảo vệ (chất nhầy, bicarbonate).

Sau bữa ăn, dạ dày tiết ra một lượng lớn acid dịch vị để tiêu hóa thức ăn. Ở người bị viêm loét, lớp niêm mạc đã bị tổn thương không còn khả năng chống chịu với acid, dẫn đến kích thích, viêm đau hoặc thậm chí chảy máu. Cơn đau thường xuất hiện 1–3 giờ sau ăn, đôi khi kèm theo ợ chua, đầy hơi, buồn nôn hoặc chán ăn.

• Viêm hang vị dạ dày

Viêm hang vị là tình trạng viêm tại phần hang vị – đoạn cuối cùng của dạ dày, nối với tá tràng. Đây là vùng thường xuyên tiếp xúc với acid và chịu áp lực cao trong quá trình tiêu hóa.

Khi thức ăn xuống đến dạ dày, quá trình co bóp và tiết acid bắt đầu. Nếu vùng hang vị bị viêm, các phản ứng viêm sẽ khiến khu vực này nhạy cảm hơn với acid và thức ăn, gây đau tức vùng thượng vị sau ăn, kèm theo cảm giác ấm ách, khó tiêu, đôi khi lan sang bên phải hoặc sau lưng.

Viêm hang vị dạ dày có thể gây đau dạ dày sau khi ăn

• Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD)

Trào ngược dạ dày – thực quản là tình trạng dịch dạ dày (acid, pepsin, đôi khi cả mật) trào ngược lên thực quản do rối loạn chức năng cơ thắt thực quản dưới. Bệnh không chỉ gây ảnh hưởng đến thực quản mà còn tác động ngược lại đến dạ dày.

Sau khi ăn, dạ dày căng lên và áp lực tăng, làm tăng nguy cơ trào ngược. Acid và dịch vị đi ngược lên thực quản gây ra cảm giác nóng rát sau xương ức, đau vùng thượng vị, đầy hơi, ợ chua, buồn nôn, thậm chí ho khan, khó nuốt hoặc khàn tiếng nếu dịch trào lên đến hầu họng.

• Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP)

Helicobacter pylori là loại vi khuẩn Gram âm sống trong lớp nhầy của niêm mạc dạ dày. Đây là nguyên nhân chính gây viêm dạ dày mạn tính và loét dạ dày – tá tràng.

HP tiết ra urease làm trung hòa acid dạ dày, giúp vi khuẩn tồn tại nhưng đồng thời cũng gây tổn thương lớp nhầy bảo vệ niêm mạc. Sự hiện diện của HP làm gia tăng tình trạng viêm, loét và kích ứng tại chỗ, khiến người bệnh dễ đau dạ dày sau bữa ăn – đặc biệt là khi lượng acid tăng cao sau ăn.

• Rối loạn tiêu hóa

Rối loạn tiêu hóa là mất cân bằng chức năng hệ tiêu hóa mà không có tổn thương thực thể. Nguyên nhân có thể do căng thẳng thần kinh, chế độ ăn không phù hợp, thiếu men tiêu hóa hoặc rối loạn hệ vi sinh đường ruột.

Khi tiêu hóa bị rối loạn, nhu động ruột co bóp không đều hoặc quá mức có thể gây cảm giác chướng bụng, co thắt, đầy hơi và đau sau ăn.

Một số triệu chứng kèm theo là rối loạn phân, cảm giác ăn không ngon, mệt mỏi hoặc ợ hơi.

Đau dạ dày sau khi ăn có phải là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm?

Trong phần lớn các trường hợp, đau dạ dày sau ăn có thể chỉ là rối loạn chức năng tạm thời. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan nếu triệu chứng đi kèm với một số dấu hiệu sau:

• Đau kéo dài trên 1 tuần, xuất hiện sau hầu hết các bữa ăn.
• Cơn đau ngày càng tăng, lan ra lưng hoặc ngực.
• Buồn nôn hoặc nôn sau khi ăn, đặc biệt nếu nôn ra máu.
• Ợ nóng, ợ chua kèm cảm giác nghẹn khi nuốt.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Mệt mỏi, chán ăn, ăn uống kém, đầy bụng kéo dài.
• Đi ngoài phân đen hoặc có máu lẫn trong phân.

Các biểu hiện trên có thể cảnh báo tổn thương thực thể ở dạ dày hoặc các bệnh lý tiêu hóa nghiêm trọng, đòi hỏi phải được khám chuyên khoa và can thiệp điều trị sớm để ngăn ngừa biến chứng.

Biện pháp cải thiện và điều trị đau dạ dày sau khi ăn

1. Điều chỉnh lối sống và chế độ ăn uống

• Ăn chậm, nhai kỹ, chia nhỏ bữa ăn trong ngày thay vì ăn quá no một lần.
• Tránh các thực phẩm gây kích thích như thức ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, cà phê, rượu bia.
• Hạn chế ăn khuya, không nằm ngay sau khi ăn.
• Duy trì cân nặng hợp lý, luyện tập thể dục thường xuyên.
• Giảm stress bằng các phương pháp như thiền, yoga hoặc nghỉ ngơi hợp lý.

2. Điều trị bằng thuốc

Người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa tiêu hóa để được thăm khám, nội soi nếu cần thiết và sử dụng thuốc theo chỉ định, bao gồm:

• Thuốc ức chế tiết acid
• Thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày
• Thuốc kháng sinh (nếu phát hiện nhiễm vi khuẩn HP)
• Các thuốc trung hòa acid, giảm đầy hơi, chống co thắt.

3. Sử dụng thuốc Dạ Dày từ thảo dược

Một số thảo dược đã được nghiên cứu có tác dụng với bệnh dạ dày như:

Bán hạ: Giúp giảm buồn nôn, nôn mửa và cải thiện tình trạng đầy trệ trong dạ dày.

Cam thảo: Có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày và giảm viêm, hỗ trợ làm lành tổn thương do loét.

Chè dây: Giúp trung hòa acid dịch vị và hỗ trợ làm lành vết loét dạ dày.

Can khương: Làm ấm tỳ vị, giảm đau bụng và hỗ trợ tiêu hóa sau ăn.

Hương phụ: Điều hòa khí, giảm đau bụng do khí trệ và cải thiện cảm giác chướng bụng.

Khương hoàng: Có tác dụng kháng viêm, giảm co thắt dạ dày và hỗ trợ làm lành niêm mạc tổn thương.

Mộc hương: Hành khí, giảm đau và giúp tiêu hóa thức ăn dễ dàng hơn.

Trần bì: Giúp kiện tỳ, lý khí, giảm đầy hơi, ợ chua và chướng bụng sau ăn.

Sự kết hợp của các thảo dược này giúp thuốc có tác dụng hành khí, hòa vị, tán hàn, chỉ thống, thường dùng trong các trường hợp viêm loét dạ dày, hành tá tràng cấp và mạn tính, đau rát vùng thượng vị, ăn không tiêu, đầy hơi, ợ chua, cảm giác khó chịu ở dạ dày; rối loạn tiêu hóa, sôi bụng, chướng bụng, ăn uống chậm tiêu, ăn không ngon…

Thuốc Dạ Dày từ thảo dược được sản xuất dạng viên nén, hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bệnh dạ dày có thể tham khảo sử dụng.