Đám cưới truyền thống có gì đặc biệt mà được ghi danh Di sản quốc gia?

Đám cưới truyền thống: Lưu giữ những giá trị văn hóa độc đáo của đồng bào Mường ở Ninh Bình

Trong không gian văn hóa được hình thành và bồi đắp qua nhiều thế hệ, cộng đồng người Mường tại phường Yên Sơn (tỉnh Ninh Bình) vẫn đang gìn giữ vô số giá trị truyền thống đặc sắc như: Tiếng nói, dân ca, cồng chiêng, trang phục, ẩm thực, phong tục tập quán và các nghi lễ...

Đám cưới truyền thống của người Mường (phường Yên Sơn, tỉnh Ninh Bình) trở thành di sản quốc gia. Ảnh: NL

Trong đó, Đám cưới truyền thống là một thực hành văn hóa tiêu biểu, chứa đựng sâu sắc các giá trị về gia đình, dòng họ, đạo lý và quan hệ cộng đồng.

Thuộc loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng, đám cưới truyền thống do chính cộng đồng người Mường làm chủ thể thực hành và trao truyền. Các nghi thức được tiến hành chặt chẽ theo trình tự: Lóng xiếng (dạm ngõ, đánh tiếng); dạm hỏi; vấn danh, ăn hỏi, nạp tài; lễ cưới; lễ đưa dâu và lễ lại mặt.

Điểm nhấn đặc sắc trong phong tục này là vai trò của người mai mối – gọi là “ô a”. Đây thường là người có uy tín, gia đình hạnh phúc, am hiểu phong tục và giỏi sử dụng ca dao, tục ngữ, thơ ca trong giao tiếp. Không chỉ kết nối hai gia đình, “ô a” còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự hòa thuận, tình nghĩa gắn kết giữa hai bên thông gia.

Đoàn rước dâu nhà trai di chuyển sang nhà gái. Ảnh: NL

Các lễ vật được nhà trai gánh mang sang nhà gái. Ảnh: NL

Bên cạnh đó, không gian đám cưới còn thêm phần rộn rã bởi các hình thức diễn xướng dân gian và âm vang tiếng cồng chiêng. Trong đoàn đón dâu, tiếng chiêng vang lên làm hiệu lệnh kết hợp cùng những làn điệu nam nữ hát đúm, hát giao duyên, đối đáp.

Các nghi thức xin dâu, nhận rể, thắp hương tổ tiên, trao gửi cô dâu cùng những lời mời nước, mời trầu, mời cơm, rượu và chúc mừng đã tạo nên một không gian văn hóa vừa trang trọng, vừa gần gũi, thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng.

Đám cưới truyền thống: Tự hào di sản văn hóa giữa lòng vùng đất cố đô

Tại buổi lễ, thừa ủy quyền của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao Ninh Bình đã công bố Quyết định của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc đưa Đám cưới truyền thống của người Mường, phường Yên Sơn, tỉnh Ninh Bình vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đại diện nhà trai và nhà gái chào hỏi nhau trong lễ cưới quan trọng. Ảnh: NL

Cũng trong dịp này, Lễ hội Cơm mới của người Mường cũng vinh dự được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký Quyết định công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ công bố quyết định ghi danh của lễ hội này dự kiến sẽ được tổ chức vào tháng 11/2026 nhân dịp Lễ hội Cơm mới của đồng bào Mường tỉnh Ninh Bình.

Như vậy, tính đến nay, tỉnh Ninh Bình đã có 3 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia gắn liền với cộng đồng người Mường, bao gồm: Mo Mường, Đám cưới truyền thống của người Mường và Lễ hội Cơm mới của người Mường.

Đám cưới truyền thống của người Mường (Ninh Bình), là một chuỗi nghi lễ mang đậm bản sắc văn hóa. Ảnh: NL

Việc đón nhận danh hiệu này là niềm tự hào lớn, đồng thời là động lực để chính quyền và nhân dân địa phương tiếp tục bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp trong đời sống đương đại.