Đại Israel: Sự thật, hư cấu hay trò chơi quyền lực khu vực?

Binh sĩ Israel di chuyển tại khu vực Tel Aviv gọi là 'Cao nguyên Golan mở rộng' ngày 15 tháng 12.

Đại Israel

Điều này liên quan như thế nào đến khái niệm Đại Israel và tại sao nó lại được thảo luận nổi bật hơn hiện nay?

Đại Israel là một khái niệm bắt nguồn từ mô tả về Đất Israel được nêu trong Torah, một văn bản tôn giáo cổ xưa của người Do Thái, theo Al-Arabiya.

Dựa trên mô tả này, ranh giới của Đất Israel trong Kinh thánh – vùng đất mà Chúa đã hứa ban cho người Do Thái theo các văn bản tôn giáo Do Thái – trải dài dọc sông Euphrates tới con sông ở Ai Cập - thường được hiểu là ám chỉ sông Nile.

Do đó, khu vực này không chỉ bao gồm Israel ngày nay mà còn bao gồm một phần của Lebanon, Syria, Jordan và Iraq ngày nay, chưa kể đến Dải Gaza và Bờ Tây.

Năm 1967, Phong trào vì một quốc gia Israel vĩ đại được thành lập tại Israel ngay sau khi nước này chiếm được Cao nguyên Golan, Bờ Tây, Bán đảo Sinai và Dải Gaza trong Chiến tranh Sáu ngày.

Phong trào này thúc đẩy khái niệm Đại Israel, kêu gọi giữ lại vùng đất đã chiếm được và cho những người định cư Do Thái định cư tại đó.

Nhiều năm sau, Bộ trưởng Tài chính hiện tại của Israel Bezalel Smotrich đã nhấn mạnh trong một cuộc phỏng vấn cho bộ phim tài liệu "In Israel: Ministers of Chaos" (phát hành năm 2024) rằng "tương lai của Jerusalem là mở rộng đến Damascus".

Vào tháng 9 năm 2024, tờ Jerusalem Post đã xuất bản một bài viết có tựa đề "Liệu Lebanon có phải là một phần lãnh thổ được Israel hứa hẹn không?", gây ra những cáo buộc thúc đẩy chủ nghĩa bành trướng của Israel và bài viết này đã bị xóa khỏi trang web của tờ báo.

Tuyên bố gần đây của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng Cao nguyên Golan do Syria chiếm đóng sẽ vẫn là một phần của Israel "mãi mãi" cũng không làm giảm bớt mối lo ngại về tham vọng của Israel.

Xét theo những tình huống được mô tả ở trên, không có gì ngạc nhiên khi một số học thuyết liên quan đến Đại Israel xuất hiện.

Một trong những lý thuyết đó cho rằng hai sọc xanh trên lá cờ Israel ám chỉ đến sông Nile và sông Euphrates và tượng trưng cho mong muốn mở rộng lãnh thổ của Israel trong không gian giữa hai con sông này. Lời cáo buộc này bị Israel bác bỏ.

Năm 1990, chủ tịch Tổ chức Giải phóng Palestine Yasser Arafat tuyên bố rằng thiết kế đồng xu mười agorot của Israel có hình bản đồ của Đại Israel và do đó là bằng chứng về chủ nghĩa bành trướng của chủ nghĩa phục quốc Do Thái.

Ngay sau đó, tuyên bố này cũng bị Israel bác bỏ.

Cao nguyên Golan mở rộng

Chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu hôm 15 tháng 12 cho biết kế hoạch mở rộng khu định cư tại Cao nguyên Golan được phê duyệt sau khi "xét đến tình hình chiến sự và mặt trận mới ở Syria", cũng như mong muốn tăng gấp đôi dân số Israel trên Cao nguyên Golan.

"Củng cố Cao nguyên Golan chính là củng cố nhà nước Israel, điều này đặc biệt quan trọng vào thời điểm hiện tại. Chúng ta sẽ tiếp tục bám trụ, mở rộng và phát triển tại đó", Thủ tướng Netanyahu ra thông cáo cho hay.

Văn phòng Thủ tướng Israel cho biết chính phủ nước này đã nhất trí thông qua kế hoạch trị giá hơn 40 triệu shekel (11 triệu USD) để khuyến khích tăng dân số ở Cao nguyên Golan.

Cao nguyên Golan là vùng đất rộng khoảng 1.800 km2, giáp với Syria, Israel, Jordan và Lebanon. Đây là một phần của Syria kể từ năm 1944, khi quốc gia Trung Đông được công nhận là nước cộng hòa độc lập.

Israel đang kiểm soát khoảng 2/3 diện tích Cao nguyên Golan sau chiến tranh năm 1967. Israel năm 1981 thông qua luật sáp nhập khu vực này vào nước họ.

Liên Hợp Quốc coi Cao nguyên Golan là một phần của Syria và đã thông qua Nghị quyết 242, kêu gọi Israel rút khỏi tất cả lãnh thổ mà họ chiếm đóng trong cuộc chiến năm 1967, bao gồm Cao nguyên Golan, Dải Gaza và Bờ Tây. Tuy nhiên, Israel từ chối làm vậy.