Cuộc đua “song mã” của vua tôm Minh Phú và vua cá Vĩnh Hoàn

Thống kê từ Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho thấy, năm 2021, có gần 800 doanh nghiệp Việt Nam tham gia hoạt động xuất khẩu thủy sản, kim ngạch xuất khẩu đạt 8,9 tỷ USD, tăng 6% so với năm 2020.

Chủ lực trong các doanh nghiệp này có Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (MPC) của doanh nhân Lê Văn Quang. Theo đó, “vua tôm” Minh Phú  là doanh nghiệp có doanh số xuất khẩu lớn nhất với 395 triệu USD, chiếm gần 4,5%, đứng đầu về xuất khẩu thủy sản và xuất khẩu tôm của cả nước. Mặt hàng tôm thẻ chân trắng chiếm khoảng 60%, tôm sú chiếm 40% doanh số của Minh Phú. Cho đến nay, sản phẩm tôm Minh Phú có mặt trên 40 thị trường trên thế giới, với những thị trường chủ lực như Mỹ, Australia, Hà Lan, Nhật Bản, Canada…

Trong khi đó, dù “xưng bá” trên thị trường nhưng CTCP Vĩnh Hoàn (VHC) vẫn đứng thứ 3 với doanh số trên 276 triệu USD, chiếm 3,1%. Kăm 2021, sản phẩm cá tra của Vĩnh Hoàn có mặt trên 36 thị trường trên thế giới và đạt tăng trưởng đột phá tại nhiều thị trường như Mỹ, Anh, Canada, Thụy Sỹ, Tây Ban Nha...

Tôm thẻ chân trắng của Tập đoàn Minh Phú.

Kết thúc năm tài chính 2021, vua tôm Minh Phú chỉ đạt 86% kết hoạch với ghi nhận doanh thu đạt 13.575 tỷ đồng và lãi ròng 659 tỷ đồng, lần lượt giảm 5% và 2% so với cùng kỳ. Nguyên nhân sụt giảm, theo MPC lý giải là bởi trong năm 2021, chi phí tàu tăng cao và công ty không nhận cổ tức từ các công ty con là nguyên nhân chủ yếu kéo lùi lợi nhuận.

Ở chiều ngược lại, vua cá Vĩnh Hoàn lại có kết quả kinh doanh khá tốt với doanh thu thuần công ty đạt 9.054 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 1.110 tỷ đồng, lần lượt tăng tăng 29% và hơn 54% so với năm trước đó.

Điều đáng nói, dù doanh thu của Vĩnh Hoàn luôn thấp hơn rất nhiều khi so với Minh Phú trong nhiều năm qua nhưng lợi nhuận sau thuế của vua cá tra vẫn luôn cao hơn vua tôm. Kết thúc năm 2021, doanh thu Vĩnh Hoàn chỉ bằng 2/3 doanh thu của Minh Phú nhưng lợi nhuận mà Vĩnh Hoàn thu về lại cao hơn Minh Phú 69%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí bán hàng của Minh Phú quá cao tận 906 tỷ đồng, gấp 2,6 lần Vĩnh Hoàn.

Theo phân tích của giới chuyên gia, cả hai “ông vua” Minh Phú và Vĩnh Hoàn đều chịu nhiều ảnh hưởng đến từ thị trường Mỹ, khi Mỹ là thị trường xuất khẩu chính chiếm phần lớn doanh thu của công ty.

Trước đó, trong quý 4/2020, vua tôm Minh Phú phải đối mặt với vụ kiện về áp thuế chống bán phá giá với tôm Ấn Độ lên sản phẩm tôm xuất khẩu từ Minh Phú vào Mỹ, phải chờ đến đến đầu năm 2021 mới kết thúc và Minh Phú mới được “minh oan”, khi được hoàn thuế 336 tỷ đồng vào tháng 7/2021.

Vĩnh Hoàn thì thuận buồm xuôi gió hơn khi được hưởng lợi từ việc Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã ban hành kết luận cuối cùng đợt rà soát hành chính thuế chống bán phá giá lần thứ 16 (POR16) vào tháng 6/2021 đối với cá tra, cá basa của Việt Nam. Theo đó, cơ quan chức trách Mỹ xác định mức thuế chống bán phá giá đối với Vĩnh Hoàn là 0 USD/kg giúp tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp tại thị trường này.