Cuộc chiến với Iran có thể khiến NATO lụi tàn

Vụ cháy tại sân bay quốc tế ở Dubai sau đòn tập kích của Iran.

Trong tuần thứ ba của cuộc xung đột, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định lên tiếng trước các đồng minh của mình. Các đối tác NATO được yêu cầu chứng minh cam kết và hỗ trợ Mỹ. Hãng RIA Novosti đưa tin về phản ứng của liên minh và tương lai có thể xảy ra.

Lâu hơn dự kiến

Mỹ và Israel tiếp tục tấn công Iran, và Tehran đáp trả tương xứng. Các căn cứ của Mỹ, các cơ sở dầu mỏ quan trọng và các tàu chở dầu đang bị tấn công, eo biển Hormuz bị phong tỏa. Giá nhiên liệu đang tăng cao và không có lối thoát rõ ràng nào cho cuộc khủng hoảng này.

Mỹ không biết cách để giành chiến thắng. Hơn nữa, Nhà Trắng dường như hiểu sai về định nghĩa chiến thắng. Về phần mình, Iran yêu cầu Mỹ thừa nhận sai lầm và bồi thường, từ chối thừa nhận thất bại bất chấp những tổn thất nặng nề trong giới lãnh đạo đất nước.

Các báo cáo truyền thông Mỹ cho biết chiến dịch này dự kiến kéo dài vài tuần nhưng có nguy cơ kéo dài đến tận mùa Thu.

Cuộc đổ bộ đã sẵn sàng

Đồng thời, Nhà Trắng hiện chưa sẵn sàng tìm kiếm giải pháp ngoại giao và dường như đang chuẩn bị một chiến dịch trên bộ.

Tờ Wall Street Journal đưa tin: "Hai tàu thuộc nhóm đổ bộ USS Tripoli đóng tại Nhật Bản và Lực lượng Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 đang hướng đến Trung Đông. Thủy quân lục chiến đã có mặt trong khu vực, và theo dữ liệu theo dõi chuyến bay cùng với tuyên bố từ các quan chức Mỹ, một số chuyến bay chở thêm binh lính đã đến trong những ngày gần đây".

Thông tin này đề cập đến một lực lượng phản ứng nhanh gồm khoảng hai nghìn quân. Các bước tiếp theo vẫn chưa được xác định. Theo Axios, Nhà Trắng đang cân nhắc việc đổ bộ lên đảo Kharg, nơi có tới 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran đi qua.

"Ông Trump bị thu hút bởi ý tưởng kiểm soát hoàn toàn hòn đảo vì điều này sẽ đồng nghĩa với việc "đánh bại chính quyền Iran về mặt kinh tế", bài báo viết.

Không có sự đồng thuận

Khi cuộc khủng hoảng kéo dài, Mỹ đã cố gắng gây áp lực lên các đồng minh của mình nhằm đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz.

"Chúng ta có cái gọi là NATO. Chúng ta đã rất tử tế. Chúng ta không có nghĩa vụ phải giúp họ (đồng minh) về vấn đề Ukraine. Đó là một đất nước cách xa hàng nghìn dặm. Nhưng chúng ta đã làm vậy", ông Trump nói trong một cuộc phỏng vấn với Financial Times.

"Chúng ta hãy xem liệu họ có giúp chúng ta không. Bởi vì tôi đã nói từ lâu rồi: Chúng ta sẽ đứng về phía họ, nhưng họ sẽ không đứng về phía chúng ta. Và tôi không chắc họ có thực sự đến giúp đỡ chúng ta hay không", Tổng thống Mỹ cho biết thêm.

Từ chối sẽ chịu hậu quả

"Nếu họ không phản hồi hoặc đưa ra phản hồi tiêu cực, tôi nghĩ điều đó sẽ rất tồi tệ đối với NATO", Tổng thống Trump nhấn mạnh.

Dường như các đồng minh đã không để ý đến những lời kêu gọi hay những lời đe dọa. Lời từ chối liên tục được đưa ra từ mọi phía: Vương quốc Anh, Đức, Ý và nhiều đối tác NATO khác đã chính thức tuyên bố không tham gia chiến dịch của Mỹ và Israel chống lại Iran.

"Đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi, chúng tôi không phải là bên khơi mào, chúng tôi muốn các giải pháp ngoại giao và một kết thúc nhanh chóng. Vì vậy, việc tăng số lượng tàu chiến trong khu vực khó có thể góp phần vào điều đó", Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius giải thích.

Theo tờ Financial Times, Pháp cũng không có kế hoạch gửi tàu đến eo biển Hormuz.

Phản ứng

Tổng thống Donald Trump hoàn toàn không thích điều này.

"Có những quốc gia mà chúng ta đóng quân tới 45.000 binh sĩ, những người lính xuất sắc đã bảo vệ họ khỏi nguy hiểm. Nhưng họ đã trả lời: "Thưa ngài, chúng tôi không muốn dính líu đến chuyện này".

Tôi nói: '"Hãy nhìn xem, chúng tôi đã bảo vệ các ông suốt 40 năm rồi, mà các ông lại không muốn dính líu đến một chuyện nhỏ nhặt như vậy sao?", ông Trump khiển trách các đồng minh châu Âu tại một cuộc họp báo hôm 16/3.

Các chuyên gia tin rằng, bất chấp những mâu thuẫn rõ ràng trong nội bộ NATO, các nước châu Âu có thể sẽ nhượng bộ. Lập trường hiện tại của họ là bằng chứng cho thấy họ đang mặc cả với Mỹ.

"Mọi người đều phụ thuộc vào eo biển Hormuz và nguồn cung cấp nhiên liệu. Tất nhiên có những bất đồng. Vấn đề là những bất đồng đó sâu sắc đến mức nào. Các tuyên bố và quan điểm rất dễ thay đổi.

Ví dụ, ông Trump có thể dễ dàng thay đổi ý kiến và nhượng bộ châu Âu về một số vấn đề nhất định - chúng ta đã thấy điều này với thuế quan rồi", Galina Tsaregorodtseva, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại tại Viện Mỹ và Canada thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, nói.

Dmitry Danilov, người đứng đầu Vụ An ninh châu Âu tại Viện Châu Âu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, nhận định các đồng minh NATO của Mỹ tại EU đang ở trong tình thế rất khó khăn. Họ không thể tác động đến diễn biến của chiến dịch, và rủi ro đối với họ đang gia tăng đáng kể.

Chuyên gia này cho biết thêm, EU đã có cơ hội chứng minh sự hữu ích của mình đối với Mỹ, nhưng sự hỗ trợ phải toàn diện. Hơn nữa, chính quyền Tổng thống Trump tin rằng sự hỗ trợ đó phải đến mà không kèm theo bất kỳ điều kiện nào, bởi vì người châu Âu mang ơn Mỹ.

"Tuy nhiên, mọi người ở đó đều đang cố che đậy sự thật, và nó đã trở thành một tấm chăn chắp vá cần được vá lại thường xuyên", học giả này giải thích.

Ngay cả trong hoàn cảnh đó, Mỹ vẫn sẽ tiếp tục lợi dụng liên minh này cho mục đích riêng của mình. Tóm lại, châu Âu đang ở trong một vị thế bấp bênh.

"NATO là một công cụ trong tay Mỹ. Không ai từ bỏ Điều 5 nhưng cũng không ai tái khẳng định nó. Chưa bao giờ có sự tự động hóa trong vấn đề này, và sẽ không có trong tương lai. Giờ đây, việc hoạch định chính trị của châu Âu sẽ càng trở nên phức tạp hơn", chuyên gia Danilov kết luận.

Mỹ đã phát động chiến với Iran mà không tham khảo ý kiến của EU, thế nhưng chính người châu Âu lại phải gánh chịu những tổn thất nặng nề. Và dường như họ không có giải pháp nào khả thi. Thế giới cũ buộc phải lựa chọn giữa hai phương án tồi tệ.