Có nên bổ sung kẽm cho trẻ không? Bổ sung như thế nào cho hợp lý?

Nên bổ sung kẽm như thế nào cho hợp lý

Kẽm là một khoáng chất thiết yếu, đóng nhiều vai trò quan trọng đối với sức khỏe và sự phát triển của trẻ, đặc biệt là trẻ nhỏ.

Kẽm tham gia vào nhiều quá trình sinh lý như:

• Hỗ trợ hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các bệnh nhiễm trùng
• Thúc đẩy quá trình tăng trưởng và phát triển chiều cao
• Hỗ trợ quá trình học tập và trí nhớ
• Làm lành nhanh các vết thương, vết loét
• Giúp xương chắc khỏe

Do đó, thiếu kẽm gây ra các vấn đề về tăng trưởng và phát triển cho trẻ như suy dinh dưỡng, chậm lớn, giảm miễn dịch, khả năng học tập kém.

Có nên bổ sung kẽm cho trẻ không? 

Kẽm có nhiều vai trò sinh lý quan trọng. Do vậy, cần bổ sung đủ kẽm hàng ngày cho trẻ để đảm bảo sự phát triển toàn diện.

Nhu cầu kẽm ở trẻ như thế nào?

Lượng kẽm cần thiết mỗi ngày cho trẻ em tăng dần theo độ tuổi:

• Đối với trẻ từ 0-6 tháng: 2 mg/ngày
• Trẻ từ 7-12 tháng: 3 mg/ngày
• Trẻ từ 1-3 tuổi: 3 mg/ngày
• Trẻ từ 4-8 tuổi: 5 mg/ngày
• Trẻ từ 9-13 tuổi: 8 mg/ngày
• Trẻ từ 14-18 tuổi: 9 mg/ngày (nam) và 10 mg/ngày (nữ)

Tỷ lệ thiếu kẽm ở trẻ em Việt Nam

Theo nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tỷ lệ thiếu kẽm ở trẻ em Việt Nam khá cao, khoảng 30% trẻ dưới 5 tuổi bị thiếu kẽm.

Tỷ lệ này còn cao hơn ở vùng nông thôn và vùng kinh tế khó khăn, khoảng 58% trẻ em bị thiếu kẽm.

Nguyên nhân chủ yếu là do chế độ dinh dưỡng không hợp lý, thiếu các loại thực phẩm giàu kẽm như thịt, trứng, sữa, ngũ cốc...

Trẻ suy dinh dưỡng, ăn uống kém và bị bệnh nhiễm trùng cũng dễ bị thiếu hụt kẽm.

Tỷ lệ thiếu kẽm ở Việt Nam theo báo cáo của Viện Dinh Dưỡng

Có cần bổ sung kẽm cho trẻ trong trường hợp nào?

Việc bổ sung đủ kẽm cho trẻ là vô cùng cần thiết, nên bổ sung kẽm cho trẻ trong những trường hợp sau:

• Trẻ biếng ăn hoặc ăn uống không đa dạng các nhóm thực phẩm.
• Trẻ bị các bệnh nhiễm trùng thường xuyên.
• Trẻ chậm tăng trưởng và phát triển thể chất, trí não.
• Sau khi ốm dậy, cần bồi bổ cơ thể.
• Trẻ đang trong giai đoạn dậy thì có nhu cầu kẽm tăng cao.
• Trẻ bị tiêu chảy kéo dài.

Có nên bổ sung kẽm thường xuyên cho trẻ hay không?

Không nên bổ sung kẽm thường xuyên nếu trẻ đã được cung cấp đủ kẽm từ chế độ dinh dưỡng hàng ngày và không có những triệu chứng gợi ý thiếu kẽm.

Một số thực phẩm giàu kẽm

Lý do không nên tự ý bổ sung kẽm kéo dài cho trẻ

Cơ thể hấp thu kẽm có giới hạn, dư thừa sẽ không được hấp thu mà đào thải ra ngoài.
Dùng lâu dài, dư thừa kẽm sẽ gây tích tụ kẽm trong cơ thể, dẫn đến ngộ độc kẽm.
Bổ sung quá mức làm cản trở việc hấp thu các khoáng chất khác như sắt, đồng...
Ở một số người, kẽm có thể gây cảm giác khó chịu đường tiêu hóa, buồn nôn, nôn mửa.

Do vậy, không nên lạm dụng việc bổ sung kẽm thường xuyên mà chỉ khi trẻ thực sự thiếu hụt. Không bổ sung kẽm cho trẻ nhiều hơn quá mức cần thiết hoặc kéo dài. 

Một số nghiên cứu về những nguy cơ có thể xảy ra khi bổ sung kẽm kéo dài ở trẻ em

Có một số nghiên cứu chỉ ra những nguy cơ tiềm ẩn khi bổ sung thừa hoặc không hợp lý kẽm ở trẻ em:

• Nghiên cứu của Đại học Y Harvard (Mỹ năm 2019): Cho thấy bổ sung kẽm với liều cao gấp 5-10 lần so với nhu cầu hàng ngày ở trẻ có thể gây ra tình trạng rối loạn giấc ngủ, kích động.
• Nghiên cứu của ĐH Quốc gia Singapore (2017): Phát hiện bổ sung kẽm liều cao trong thời gian dài có thể gây ra tình trạng mất cân bằng kẽm trong cơ thể, tích tụ quá nhiều kẽm trong gan, thận.
• Nghiên cứu của Viện Sức khỏe Quốc gia Anh (2012): Cho thấy việc bổ sung quá mức kẽm (trên 40 mg/ngày) ở trẻ nhỏ có thể ảnh hưởng xấu đến hệ miễn dịch và khả năng hấp thu sắt, đồng của cơ thể.
• Như vậy, việc bổ sung kẽm cần tuân theo liều lượng khuyến nghị. Mặc dù các nguy cơ có thể chỉ xảy ra khi bổ sung quá liều, tuy nhiên cha mẹ không nên tự ý cho trẻ dùng kéo dài khi không thực sự cần thiết để tránh gây độc tính cho cơ thể, đặc biệt là khi sử dụng liều cao.

Bổ sung kẽm liều cao kéo dài có thể gây rối loạn giấc ngủ ở trẻ

Có nên tự ý bổ sung kẽm cho trẻ kéo dài không?

Nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung kẽm lâu dài, thường xuyên.

Cần xác định nguyên nhân và mức độ thiếu hụt kẽm của trẻ trước khi bổ sung.

Liều lượng và thời gian bổ sung cần tuân theo khuyến cáo, chỉ định của thuốc.

Một số trẻ cơ địa dễ dị ứng cần được tư vấn trước khi dùng.

Tóm lại, việc bổ sung kẽm là vô cùng cần thiết để đảm sự phát triển của trẻ, đặc biệt trong thực trạng thiếu kẽm phổ biến ở Việt Nam, chỉ cần lưu ý bổ sung đúng theo liều lượng được khuyến nghị.

Các loại viên uống chứa kẽm có bán tại hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc (ví dụ: ZinC Gluconate Nhất Nhất). Cha mẹ có thể tham khảo để bổ sung cho trẻ khi cần.