Cơ chế điều trị bệnh dạ dày theo quan điểm Đông y

Bài thuốc đông y chữa bệnh dạ dày

Quan điểm của Đông y về bệnh dạ dày

Trong Đông y, đau dạ dày thường được quy vào các chứng như "Vị quản thống" (đau vùng dạ dày), "Phúc thống" (đau bụng) hoặc "Thực tích" (ứ trệ thức ăn). Bệnh không chỉ do ăn uống, mà còn do sự mất cân bằng giữa các tạng, khí huyết và ngoại tà gây ra. Một số nguyên nhân chủ yếu gồm:

• Tỳ vị hư yếu: Tỳ chủ vận hóa (tiêu hóa, hấp thu). Khi tỳ vị suy yếu, thức ăn khó tiêu, sinh trướng khí, gây đầy bụng, đau âm ỉ, ăn kém.
• Can khí uất kết: Căng thẳng, lo âu kéo dài khiến Can mất khả năng điều tiết khí huyết, ảnh hưởng đến dạ dày. Gây đau tức vùng thượng vị, ợ hơi, đầy hơi, dễ cáu gắt.
• Thực tích (ăn uống quá độ): Ăn nhiều, ăn đồ sống lạnh, cay nóng làm tích trệ thức ăn, tổn thương tỳ vị, gây đau, trướng bụng, khó tiêu.
• Hàn thấp xâm nhập: Ăn đồ lạnh, dính mưa lạnh, nhiễm phong hàn… làm khí huyết tắc nghẽn, đau quặn bụng, buồn nôn.
• Khí huyết ứ trệ, đàm thấp: Gây đau kéo dài, khó lành vết loét.

Nguyên nhân gây đau dạ dày theo Đông y

Cơ chế điều trị bệnh dạ dày trong Đông y

Khác với Tây y chủ yếu tập trung vào việc làm giảm triệu chứng, Đông y hướng đến điều trị căn nguyên, phục hồi sự mất cân bằng âm dương và chức năng tạng phủ trong cơ thể.

Các nguyên tắc chủ yếu trong điều trị bệnh dạ dày theo Đông y bao gồm:

Kiện tỳ vị – Bổ trung ích khí

Trong Đông y, tỳ và vị là trung tâm của hệ tiêu hóa. Khi tỳ vị hư yếu, quá trình vận hóa (tiêu hóa và hấp thu) bị trì trệ, dẫn đến ăn uống kém, đầy bụng, mệt mỏi, thậm chí tiêu chảy.

Bổ trung ích khí có nghĩa là bổ sung khí lực cho vùng giữa cơ thể (trung tiêu), giúp tăng cường chức năng tiêu hóa, cải thiện hấp thu dưỡng chất và nâng cao sức đề kháng của cơ thể. Đây là nền tảng để cơ thể tự điều chỉnh và phục hồi tổn thương ở dạ dày.

Hòa vị giáng nghịch

Theo quan điểm Đông y, vị khí có xu hướng đi xuống để tiêu hóa và hấp thu, nhưng khi vị khí "nghịch" (đi lên), sẽ gây ra ợ hơi, ợ chua, nôn ói, trào ngược.

"Hòa vị" là điều hòa chức năng tiêu hóa, giúp vị khí vận hành đúng hướng, từ đó làm giảm các triệu chứng khó chịu của bệnh lý trào ngược dạ dày – thực quản.

Nguyên tắc này thường được kết hợp với các vị thuốc giúp làm dịu dạ dày, điều hòa tiêu hóa và tăng cường nhu động ruột.

Sơ can giải uất

Yếu tố tâm lý như stress, căng thẳng kéo dài được Đông y cho là làm "can khí uất kết" – tức là khí huyết bị ứ trệ, ảnh hưởng đến hoạt động của tạng vị. Điều này gây ra tình trạng đau tức vùng thượng vị, chướng bụng, khó tiêu, đầy hơi, thậm chí là đau quặn do co thắt.

Nguyên tắc “sơ can giải uất” nhằm làm thư giãn tinh thần, điều hòa khí huyết, từ đó cải thiện chức năng tiêu hóa và giảm đau do co bóp bất thường của dạ dày.

Ôn trung tán hàn

Với những người có cơ địa hàn lạnh hoặc hay bị đau bụng khi thời tiết thay đổi, ăn đồ lạnh, Đông y cho rằng "hàn tà" đã xâm nhập vào tỳ vị, gây rối loạn chức năng tiêu hóa. Biểu hiện thường gặp là đau bụng âm ỉ, sợ lạnh, đi ngoài phân lỏng.

Nguyên tắc "ôn trung tán hàn" sử dụng các vị thuốc có tính ấm để làm ấm tỳ vị, đẩy lùi hàn khí, từ đó giảm đau và điều hòa tiêu hóa.

Bài thuốc Đông y chữa bệnh dạ dày thường có nhiều ưu điểm

Điều trị bệnh dạ dày bằng Đông y có hiệu quả không?

Việc điều trị bệnh dạ dày bằng Đông y đã được áp dụng hàng nghìn năm và vẫn được tin dùng cho đến ngày nay, đặc biệt với các trường hợp mãn tính, tái phát nhiều lần hoặc người không đáp ứng tốt với thuốc Tây.

Đông y không chỉ tập trung vào giảm triệu chứng trước mắt mà chú trọng vào điều chỉnh toàn diện tạng phủ, cải thiện chức năng tiêu hóa, từ đó giúp hồi phục niêm mạc dạ dày, giảm tái phát và nâng cao thể trạng lâu dài.

Ngoài ra, các vị thuốc Đông y có nguồn gốc từ thảo dược tự nhiên, nên khi được sử dụng đúng cách và đúng liều, thường an toàn, ít gây tác dụng phụ, đặc biệt phù hợp với người già, người bệnh lâu năm hoặc người có bệnh lý nền đi kèm.

Những trường hợp nên điều trị bệnh dạ dày bằng Đông y

• Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng mạn tính, tái đi tái lại nhiều lần
• Người thường xuyên bị trào ngược, ợ hơi, ợ chua, đầy bụng
• Người mệt mỏi, ăn uống kém do tỳ vị suy yếu
• Người lớn tuổi hoặc người có bệnh lý nền không muốn dùng thuốc Tây kéo dài
• Người mong muốn một phương pháp điều trị lâu dài, ít tác dụng phụ

Các thảo dược thường dùng trong bài thuốc dạ dày Đông y

Các bài thuốc Đông y điều trị dạ dày thường sử dụng nhiều thảo dược quý, mỗi vị mang một công dụng riêng, phối hợp hài hòa để tăng hiệu quả:

• Bán hạ: Có tác dụng hóa đàm, giáng nghịch, giảm nôn, hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn.
• Cam thảo: Bổ tỳ vị, điều hòa các vị thuốc khác, làm dịu niêm mạc và giảm viêm loét.
• Chè dây: Giúp kháng khuẩn, giảm viêm loét dạ dày.
• Can khương: Ôn trung tán hàn, làm ấm dạ dày, giảm đau bụng do lạnh.
• Hương phụ: Sơ can lý khí, giúp giảm đau thượng vị, đầy bụng do khí uất.
• Khương hoàng (Nghệ vàng): Hoạt huyết, tiêu viêm, thúc đẩy lành vết loét niêm mạc dạ dày.
• Mộc hương: Hành khí, chỉ thống, giúp giảm các cơn đau co thắt và đầy trướng.
• Trần bì: Lý khí, kiện tỳ, hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi, ợ chua.

Từ các thảo dược này, các chuyên gia đã bào chế thành Thuốc Dạ Dày dạng viên nén tiện sử dụng và dễ bảo quản, người bệnh dạ dày có thể tham khảo sử dụng.