Chủ động phòng tay chân miệng khi trẻ trở lại trường

Phòng, chống tay chân miệng bắt đầu từ “3 sạch”. Ảnh: Sở Y tế Hà Nội.

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong 8 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc TCM. Trong 4 tuần gần đây, số ca mắc vẫn duy trì ở mức cao tại một số địa phương như TPHCM, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh, Lâm Đồng, Đà Nẵng và Hà Nội.

Bộ Y tế nhận định số ca TCM có thể tiếp tục gia tăng trong thời gian tới. Đáng chú ý, bệnh tập trung chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ đang theo học tại nhà trẻ, trường mẫu giáo. Nhóm này chiếm 87,3% tổng số ca mắc được ghi nhận.

Thời điểm tháng 9 - 10 hàng năm thường là giai đoạn bệnh TCM có xu hướng tăng. Đây cũng là lúc trẻ bắt đầu năm học mới, tiếp xúc gần hơn trong lớp học, dùng chung đồ chơi, vật dụng sinh hoạt và ăn uống tập trung. Nếu vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và phát hiện sớm ca bệnh không được thực hiện tốt, nguy cơ lây truyền có thể tăng nhanh.

Thực tế tại các bệnh viện nhi cho thấy TCM không chỉ là bệnh phát ban, loét miệng thông thường. Bệnh viện Nhi Đồng 2, TPHCM, mới đây tiếp nhận bệnh nhi 2 tuổi mắc TCM do virus EV71 trong tình trạng nặng, đe dọa tính mạng. Trẻ sốt cao liên tục, có triệu chứng thần kinh, yếu chi, sau đó diễn tiến tổn thương hô hấp và tuần hoàn.

BSCKII Nguyễn Minh Tiến - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố (TPHCM) cho biết, bệnh TCM được dự báo có nguy cơ gia tăng khi trẻ bước vào năm học mới. Trong bối cảnh nhiều bệnh truyền nhiễm có thể cùng xuất hiện, nguy cơ “dịch chồng dịch” cũng cần được tính đến. Hiện mạng lưới hội chẩn giữa các tuyến được duy trì để tiếp nhận, điều trị tích cực những trường hợp nặng.

Tại Hà Nội, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố ghi nhận lũy tích từ đầu năm 2026 đến nay có hơn 4.800 ca mắc TCM. Ngành y tế Hà Nội đã tăng cường giám sát tại cộng đồng, cơ sở khám chữa bệnh, trường học, nhà trẻ, mẫu giáo và các địa bàn nguy cơ cao; yêu cầu phát hiện sớm ca bệnh, điều tra dịch tễ, xử lý ca bệnh trong vòng 24 - 48 giờ.

TCM là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột gây ra, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp. Virus có thể lây từ người bệnh sang người lành qua nước bọt, dịch tiết mũi họng, dịch từ nốt phỏng nước, phân hoặc qua tay, đồ chơi, vật dụng, bàn ghế, tay nắm cửa và các bề mặt nhiễm virus.

Đặc điểm lây truyền này khiến nhà trẻ, trường mầm non, lớp mẫu giáo trở thành môi trường thuận lợi cho bệnh phát tán. Trẻ nhỏ thường chơi chung đồ chơi, tiếp xúc gần, chưa có thói quen rửa tay đúng cách, dễ đưa tay hoặc đồ vật vào miệng. Chỉ một trẻ mắc bệnh không được phát hiện, cách ly kịp thời cũng có thể làm tăng nguy cơ lây lan trong lớp, trong trường và về từng gia đình.

Trước nguy cơ bệnh gia tăng trong trường học, Bộ Y tế đã đề nghị Bộ GDĐT, UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo ngành giáo dục, ngành y tế địa phương phối hợp tăng cường phòng, chống TCM và các bệnh truyền nhiễm tại cơ sở giáo dục, đặc biệt ở khối mầm non, mẫu giáo.

Các trường cần tăng cường truyền thông cho giáo viên, nhân viên nuôi dưỡng, phụ huynh về dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, cách phòng bệnh và xử trí khi phát hiện trẻ có triệu chứng. Đồng thời, cơ sở giáo dục phải bảo đảm lớp học sạch sẽ, thông thoáng, đủ ánh sáng; vệ sinh thường xuyên các bề mặt, đồ chơi, dụng cụ học tập và vật dụng trẻ tiếp xúc hằng ngày.

Năm 2026, Việt Nam đã có vaccine phòng bệnh TCM do EV71 được cấp phép lưu hành, chỉ định cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Đây là nhóm tuổi chiếm phần lớn số ca mắc và có nguy cơ biến chứng nặng. Tuy nhiên, vaccine không thay thế các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, theo dõi sức khỏe hằng ngày và phát hiện sớm ca bệnh trong trường học.