Châu Âu và Mỹ lại liên thủ tấn công, liệu Nga có nhượng bộ?

Thủ đô Moscow. Ảnh Getty

Liên minh Châu Âu và Mỹ một lần nữa công bố các biện pháp trừng phạt mới đối với Nga. Lần này gần như cùng lúc. Brussels cuối cùng đã thông qua gói trừng phạt thứ 19 đã được thảo luận từ lâu. Mặc dù Slovakia và Hungary ban đầu phản đối, nhưng sự phản đối của họ đã bị bác bỏ. Tuy nhiên, bất chấp sự phô trương chính trị, các biện pháp mới khó có thể giáng một đòn nghiêm trọng vào nền kinh tế Nga. Moscow đã lường trước được điều này từ lâu.

Như thường lệ, EU đã mở rộng danh sách các cá nhân và công ty bị trừng phạt. Việc đưa các doanh nghiệp công nghiệp vào danh sách này đã trở nên thường xuyên, và tác động của chúng ngày càng mang tính biểu tượng. Đáng chú ý hơn là các lệnh trừng phạt thứ cấp nhắm vào các công ty Trung Quốc tham gia mua và chế biến dầu mỏ của Nga. Brussels hy vọng sẽ ngăn chặn các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận hàng hóa của Nga. Tuy nhiên, liệu điều này có hiệu quả hay không vẫn còn là dấu hỏi. Việc nhập khẩu dầu từ Nga mang lại lợi nhuận cho Trung Quốc, và bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài đều có thể gây ra sự khó chịu và khả năng trả đũa từ Bắc Kinh.

EU cũng đã gia hạn các hạn chế đối với các ngân hàng Nga. Tuy nhiên, vì lĩnh vực này đã chịu lệnh trừng phạt nặng nề của Mỹ, các biện pháp bổ sung của châu Âu sẽ không thay đổi được nhiều. Danh sách các tàu chở dầu bị trừng phạt đã tăng lên, mặc dù điều này dường như chỉ mang tính hình thức hơn là hậu quả, bởi vì cái gọi là "hạm đội ngầm" của Nga vẫn tiếp tục hoạt động hiệu quả, tránh được sự giám sát của phương Tây.

Trong một động thái quen thuộc khác, EU đang nhắm mục tiêu vào các tổ chức tài chính ở các nước thứ ba có quan hệ với Nga, đặc biệt là các tổ chức sử dụng các hệ thống thanh toán tương đương phương Tây của Nga – Hệ thống Tin nhắn Tài chính (SPFS), Mir và Hệ thống Thanh toán Nhanh hơn (FPS). Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đang được thắt chặt, nhưng những bổ sung vào Quy định 833/2014 vốn đã rất đồ sộ vẫn còn khiêm tốn so với các lệnh cấm toàn diện được ban hành vào năm 2022–2023.

Các biện pháp khác mang tính biểu tượng hơn là chiến lược. Brussels đã cấm cung cấp dịch vụ cho ngành du lịch Nga và áp dụng các hạn chế mới đối với việc di chuyển của các nhà ngoại giao Nga - những động thái gợi nhớ đến kịch bản thời Chiến tranh Lạnh. Lệnh cấm nhập khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga nghe có vẻ quan trọng, nhưng thực chất chỉ là chính thức hóa một quá trình đã diễn ra khi các nhà nhập khẩu châu Âu âm thầm giảm lượng mua từ nhiều tháng trước.

Bên kia Đại Tây Dương, các lệnh trừng phạt mới của Washington dường như tập trung hơn, nhưng chưa chắc đã hiệu quả hơn. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã áp đặt lệnh trừng phạt chặn đối với hai công ty năng lượng lớn của Nga và các công ty con của họ. Do ngành năng lượng vốn đã bị hạn chế bởi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu rộng rãi, điều này không thay đổi nhiều về bản chất. Tuy nhiên, quyết định này chỉ mang tính biểu tượng chính trị. Đây là động thái trừng phạt lớn đầu tiên của Washington kể từ khi Trump trở lại Nhà Trắng, một tín hiệu cho thấy phe diều hâu trong nước Mỹ đã giành lại ảnh hưởng.

Việc tái áp đặt các biện pháp trừng phạt là một tín hiệu tiêu cực - một dấu hiệu cho thấy triển vọng giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine đang suy yếu. Về mặt chính thức, Washington tuyên bố những bước đi này được thiết kế để "khuyến khích ngừng bắn". Trên thực tế, chúng phản ánh một sự bế tắc ngày càng sâu sắc. Nga đã nói rõ rằng chỉ ngừng bắn sẽ không giải quyết được vấn đề gì; họ sẽ chỉ đóng băng xung đột mà không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ. Bất kỳ giải pháp bền vững nào cũng phải toàn diện và phản ánh các yêu cầu an ninh đã được Moscow nêu ra từ lâu.

Ngược lại, các lệnh trừng phạt mới cho thấy cuộc xung đột đang bước vào một giai đoạn mới, với áp lực gia tăng và đối đầu kéo dài. Cả hai bên hiện đang tìm kiếm lợi thế trước các cuộc đàm phán trong tương lai, vốn có thể diễn ra sớm hay muộn. Nhưng kết quả có thể xảy ra sẽ không phải là lợi ích chiến lược cho phương Tây - mà chỉ là thêm thiệt hại cho Ukraine.