Châu Âu rót tiền vào Mỹ kỷ lục, chuyện gì đang xảy ra với EU?

Liên minh châu Âu (EU) đã mua 200 tỷ đô la tài nguyên năng lượng của Mỹ trong năm nay, với tỷ trọng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ trong lượng nhập khẩu của châu Âu tăng từ 45% lên 60%.

Theo Maros Sefcovic, Ủy viên Thương mại Châu Âu, người đã báo cáo điều này sau cuộc họp tại Brussels với Howard Latnick, Bộ trưởng Thương mại Mỹ, EU đang thực hiện các cam kết theo các thỏa thuận thương mại gần đây và việc Mỹ mở rộng thị phần cung cấp LNG là kết quả trực tiếp của các hợp đồng dài hạn mới được ký kết.

Ngoài LNG, khối lượng nhập khẩu đáng kể hiện nay bao gồm nhiên liệu hạt nhân và dầu thô, tổng cộng đẩy giá trị lên 200 tỷ đô la trong vòng chưa đầy một năm.

Các thỏa thuận EU-Mỹ định hình lại cán cân năng lượng

Các thỏa thuận thương mại đạt được vào ngày 27/7 giữa Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen và Tổng thống Mỹ Donald Trump, quy định áp dụng mức thuế 15% đối với hầu hết hàng xuất khẩu của EU sang Mỹ.

Đổi lại, Liên minh Châu Âu phải tăng đáng kể việc mua các nguồn năng lượng, công nghệ và thiết bị quân sự của Mỹ. Theo thỏa thuận, đến năm 2028, tổng khối lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), nhiên liệu hạt nhân và vũ khí mua từ Mỹ phải đạt 750 tỷ đô la.

Ngoài ra, EU còn được yêu cầu mua ít nhất 40 tỷ đô la chất bán dẫn của Mỹ để hiện đại hóa cơ sở hạ tầng máy tính. Thỏa thuận này cũng chốt lại kế hoạch tăng cường mua sắm thiết bị quân sự và quốc phòng của Mỹ, qua đó củng cố thêm sự phụ thuộc của châu Âu vào năng lực công nghiệp của Mỹ.

Lượng dầu rút kỷ lục từ kho lưu trữ cho thấy sự mong manh của mùa đông châu Âu

Trong bối cảnh sự phụ thuộc ngày càng sâu sắc này, châu Âu đang cho thấy những dấu hiệu dễ bị tổn thương, đặc biệt là trong giai đoạn nhu cầu theo mùa.

Gazprom báo cáo rằng từ ngày 19 đến ngày 21/11, lượng khí đốt rút ra từ các cơ sở lưu trữ ngầm ở EU đã đạt mức cao nhất từng được ghi nhận trong ngày vào cùng thời điểm này.

Dữ liệu từ Cơ sở hạ tầng Khí đốt Châu Âu cho thấy mức tiêu thụ từ kho dự trữ đã đạt mức đỉnh lịch sử mặc dù mùa đông lạnh giá thực sự vẫn chưa đến. Tính đến ngày 21/11, mức dự trữ của châu Âu đã giảm xuống dưới 80%, một trong những mức thấp nhất vào thời điểm đó trong thập kỷ qua.

Công ty cảnh báo rằng trong thời gian sương giá nghiêm trọng và kéo dài, lượng dự trữ hiện tại có thể không đủ để đảm bảo nguồn cung không bị gián đoạn.

Mùa xả kho này bắt đầu với mức dự trữ trung bình tương đối thấp, chỉ 83% trên khắp châu Âu. Rủi ro đặc biệt rõ rệt ở Đức và Hà Lan, hai quốc gia đứng đầu và thứ ba châu Âu về năng lực lưu trữ nhưng bước vào mùa này với lượng hàng tồn kho chỉ lần lượt là 76% và 72%.

Điểm khởi đầu yếu như vậy sẽ làm suy yếu khả năng phục hồi của hệ thống khí đốt châu Âu trong trường hợp thời tiết cực lạnh và làm tăng sự biến động giá trên thị trường.

Rủi ro về cấu trúc gia tăng khi Mỹ thống trị dòng chảy năng lượng của Châu Âu

Sự phụ thuộc ngày càng tăng của EU vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Mỹ và các hợp đồng dài hạn liên quan đang tạo ra một loạt tác động tiêu cực đang dần lộ rõ.

Thứ nhất, rủi ro về mặt cấu trúc đối với an ninh năng lượng châu Âu đang gia tăng. Với những biến động mạnh về nhu cầu, EU đang mất đi tính linh hoạt do phần lớn lượng nhập khẩu bị ràng buộc bởi các hợp đồng cố định với khả năng điều chỉnh hạn chế.

Thứ hai, sự phụ thuộc chính trị vào Mỹ đang gia tăng. Các giao dịch mua sắm trị giá hàng trăm tỷ đô la biến mối quan hệ này thành một mối quan hệ mà các quyết định kinh tế ngày càng gắn chặt với các ưu tiên chính sách đối ngoại của Washington.

Các quốc gia châu Âu đang mất đi một phần quyền tự chủ trong việc xác định chiến lược năng lượng của riêng mình và khả năng hợp tác với các nhà cung cấp thay thế đang giảm dần.

Thứ ba, các nghĩa vụ LNG dài hạn khiến châu Âu dễ bị tổn thương về giá. LNG của Mỹ thường đắt hơn khí đốt đường ống, và tỷ trọng lớn của nó trong cơ cấu năng lượng của EU khiến toàn bộ hệ thống trở nên tốn kém hơn đối với cả ngành công nghiệp và hộ gia đình.

Gánh nặng bổ sung này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các nhà sản xuất châu Âu, đặc biệt là các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng vốn đang phải đối mặt với chi phí vận hành ngày càng tăng. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu - đặc biệt là với Trung Quốc và Mỹ - những mất cân bằng như vậy có thể đẩy nhanh quá trình phi công nghiệp hóa của lục địa này.

Cuối cùng, việc chuyển sang nguồn cung do Mỹ thống trị làm giảm sự đa dạng hóa — một nguyên tắc cơ bản của an ninh năng lượng. Mặc dù EU chính thức tránh phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất, nhưng trên thực tế, họ đang thay thế một nguồn cung chủ đạo này bằng một nguồn khác, mặc dù dưới một nhãn hiệu chính trị khác.

Sự tập trung này tạo ra những rủi ro dài hạn, đặc biệt nếu chương trình nghị sự chính trị trong nước của Mỹ thay đổi hoặc Washington chọn sử dụng xuất khẩu năng lượng làm đòn bẩy trong các tranh chấp thương mại hoặc địa chính trị.