Chat GPT và những nỗi băn khoăn của phụ huynh

Đã hơn một năm kể từ khi chat GPT ra đời, câu chuyện về tính ứng dụng trong giáo dục và những mặt tiêu cực mà nó mang lại vẫn là vấn đề băn khoăn của nhiều phụ huynh học sinh, giáo viên và những người làm công tác giáo dục. Ứng dụng công nghệ này đã và đang ảnh hưởng như thế nào đối với khả năng tư duy, sự sáng tạo, và tinh thần khám phá của học sinh? 

ChatGPT được giới thiệu lần đầu tiên vào ngày 30/11/2022 bởi OpenAI, và từ đó, nó không ngừng phát triển, thu hút sự quan tâm của người dùng trên toàn cầu. Sau Chat GPT, cũng có rất nhiều nhà cung cấp khác đã cho ra đời những ứng dụng tương tự. Tuy nhiên về sức hút hay sự tiện lợi trong sử dụng thì hiếm có công cụ nào vượt được Chat GPT.

ChatGPT là ứng dụng AI phát triển từ mô hình GPT-3.5 của công ty OpenAI. Công cụ này được đào tạo để đưa ra câu trả lời giống một cuộc trò chuyện với người thật. 

Trong vòng 2 tháng sau khi ra mắt, ChatGPT đã trở thành ứng dụng được yêu thích và hỗ trợ người dùng phát triển nhanh nhất trong lịch sử. Nguyên lý hoạt động của ChatGPT có thể hiểu khá đơn giản, nó sẽ ghi nhận thông tin câu hỏi bạn nhập vào, từ đó phân tích tổng hợp dựa vào nguồn dữ liệu trong hệ thống để đưa ra câu trả lời chính xác.

Những mặt lợi ích của Chat GPT thì không cần bàn cái nữa, tuy nhiên, nhà sáng lập của ChatGPT cũng công nhận rằng: công cụ này mới được huấn luyện trên dữ liệu mới nhất đến năm 2021, vì vậy nó chỉ lưu trữ thông tin đến năm đó. Đặc biệt cần lưu ý rằng mô hình AI như ChatGPT có thể chứa thông tin sai lệch hoặc cập nhật, vì vậy nên kiểm tra lại các thông tin trước khi sử dụng chúng. Và việc quá lạm dụng công cụ này cũng dẫn đến nhiều vấn đề đáng báo động, đặc biệt trong lứa tuổi học sinh tiểu học và THCS. Nhiều quốc gia đã phải đưa ra những khuyến cáo nghiêm ngặt liên quan đến việc sử dụng các ứng dụng AI kiểu như Chat GPT, thậm chí Ý đã đưa ra quyết định cấm sử dụng Chat GPT ở quốc gia này.

Theo tìm hiểu của phóng viên thì việc tiếp cận với Chat GPT ở học sinh THCS là khá phổ biến, đối với học sinh tiểu học thì chưa nhiều. Tuy nhiên, nếu phụ huynh không chú tâm thì rất có thể sẽ gia tăng số lượng sử dụng ở những đối tượng này. Việc sử dụng Chat GPT tuy dễ song cũng cần có những hướng dẫn cụ thể để có hiệu quả tốt nhưng đa phần người dùng ở Việt Nam nói chung, và các học sinh nói riêng lại chưa nắm được những lưu ý cơ bản. Học sinh nếu quá lạm dụng Chat GPT còn để lại nhiều hệ lụy đáng ngại cho tương lai của các em sau này.

Cô Phương Dung, giáo viên môn Ngữ văn tại một trường ở Hà Nội chia sẻ: thời gian gần đây, cô nhận thấy có nhiều bài văn mang tính khuôn mẫu, sao chép chứ không hề có tính sáng tạo, liên hệ cá nhân nào. Nhiều bài viết sơ sài, hao hao giống nhau, giọng văn không mang tính cá nhân của người viết. Hỏi ra mới biết học sinh sử dụng Chat GPT để làm bài. Cô đã phải báo cáo lãnh đạo trường và làm việc thêm với phụ huynh để đưa ra hướng giải quyết hợp lý. Bởi theo cô, nếu để học sinh sử dụng công cụ này, thì chắc chắn các em sẽ không muốn sáng tạo, không muốn suy nghĩ hay liên hệ, tìm tòi gì cả. Và rồi các em sẽ đánh mất đi sự hứng thú, niềm vui với những công việc mang tính sáng tạo. 

Thực trạng, học sinh sử dụng Chat GPT để hỗ trợ viết luận, làm bài tập môn Văn và nhiều môn học khác đang khiến không chỉ nhà trường, giáo viên mà cả cha mẹ học sinh lo lắng, băn khoăn.

Chị Hà Thu, một phụ huynh tại Hà Nội chia sẻ: “Tôi thấy Chat GPT, rất hữu ích đối với công việc của nhiều ngành nghề như marketing, báo chí, giảng dạy… Tuy nhiên, chúng ta nên có sự kiểm soát chặt đối với học sinh, đặc biệt là học sinh dưới 15 tuổi. Tôi nghĩ cần đưa ra quy định cấm sử dụng đối với học sinh dưới 15 tuổi. Con tôi hiện đang học lớp 1, và tôi không hề có ý định cho con tìm hiểu hay sử dụng ứng dụng này. Tôi thấy, ở độ tuổi dưới 15, các con cần phải được học cách tư duy, suy nghĩ và sáng tạo chứ không phải sử dụng các ứng dụng kiểu như Chat GPT để trả bài cho thầy cô.”

Đồng quan điểm với chị Hà Thu, anh Minh Hoàng ở Hồ Chí Minh, hiện đang có con học lớp 8 cho rằng: nếu con cần nguồn tư liệu tổng hợp, phụ huynh nên hướng dẫn con tìm kiếm bằng sách, Google hoặc nếu con gặp khó thì nên tìm giúp con. Tuyệt đối không hướng con sử dụng các công cụ AI như Chat GPT. Anh cho rằng, qua việc tìm kiếm nguồn tư liệu bằng sách hoặc Google, con sẽ có thêm các kỹ năng như tìm kiếm, phân tích và tổng hợp. Đây là những kỹ năng rất cần cho công việc, cuộc sống của con sau này. Và anh sẽ vẫn hướng con đến những phương pháp như vậy cho đến khi con lên Đại học.

Chia sẻ với các chuyên gia giáo dục, các thầy cô, phóng viên cũng nhận được nhiều ý kiến tương đồng. Thầy Bùi Minh Mẫn, giáo viên dạy Toán của Hocmai cho rằng: Với giai đoạn của các học sinh tiểu học và THCS, hoặc cao hơn là THPT thì cần rèn luyện cho các em lối suy nghĩ, tư duy và sáng tạo để phát triển toàn diện mọi mặt của nhận thức, trí tuệ. Đặc biệt cần hướng dẫn các em cách suy nghĩ , phát hiện vấn đề, tiếp cận vấn đề, từ đó đưa ra định hướng và cách thức để giải quyết vấn đề. Giáo viên cần có cách đánh giá năng lực của học sinh dựa trên phương pháp học tập và sáng tạo, chứ không chỉ ở điểm số. Việc các em sử dụng Chat GPT sẽ làm các em ỷ lại, làm thui chột sự phát triển tư duy, khả năng vận dụng, sáng tạo của học sinh. Đây là vấn đề cực kỳ nghiêm trọng, ảnh hưởng rất lớn đến nhận thức, năng lực của các em sau này.

Chat GPT, hay bất cứ một ứng dụng công nghệ nào đều nhằm mục đích hỗ trợ con người tối ưu công việc của mình, nhưng riêng với việc học, thì cần nhiều hơn tinh thần học tập, tuy duy sáng tạo, nghiên cứu và vận dụng linh hoạt. Vì thế, phụ huynh và các em học sinh cần lưu ý rất nhiều và trang bị cho mình đủ nhận thức để có thể sử dụng các công cụ này.