Canh bạc của ông Donald Trump với Nga: Liệu có thành công?

Tổng thống Mỹ Trump khẳng định ông có mối quan hệ tốt đẹp với nhà lãnh đạo Nga. Ảnh Getty

Bài phát biểu của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đối với quỹ đạo tương lai của Mỹ ở hội nghị Munich khiến quan chức tham dự cảm thấy bối rối đã sớm bị lu mờ bởi những câu hỏi ở Berlin, Paris, London và Warsaw về lý do tại sao người châu Âu bị loại khỏi các cuộc đàm phán ở Riyadh.

Điều khiến các chính trị gia và nhà bình luận châu Âu lo ngại hơn nữa là việc người Ukraine bị loại khỏi các cuộc đàm phán này – những người có nhiều lợi ích hoặc mất mát nhất trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào sắp tới.

Những làn sóng chấn động này xuất hiện sau những bình luận trước đó của Bộ trưởng Quốc phòng  Pete Hegseth rằng Ukraine sẽ không trở thành thành viên của NATO, rằng việc kỳ vọng Ukraine sẽ lấy lại toàn bộ lãnh thổ của mình là không thực tế và rằng bất kỳ lực lượng gìn giữ hòa bình tiềm năng nào ở Ukraine cũng sẽ không bao gồm quân đội Mỹ, cũng như sẽ không được thực hiện dưới lá cờ của NATO.

Những bình luận của Tổng thống Trump về cuộc gọi của ông với ông Putin và những cuộc trao đổi gay gắt của ông với Tổng thống Ukraine Zelensky càng làm dấy lên sự hoài nghi lan rộng khắp các cuộc trò chuyện ở châu Âu kể từ Munich.

Quan hệ Mỹ-Nga thay đổi đáng kể

Giữa tất cả những sự nhầm lẫn này, có một điều có vẻ rõ ràng, đó là những gì xảy ra sau Munich và đặc biệt là ở Riyadh, đại diện cho một sự thay đổi lớn trong mối quan hệ của Mỹ với Nga hoàn toàn phủ nhận chính sách 3 năm qua về Ukraine do chính quyền ông Biden theo đuổi.

Về cốt lõi, chính quyền ông Trump đã điều chỉnh lại mối quan hệ của Washington với Moscow, trên thực tế là đưa Nga ra khỏi tình trạng cô lập ngoại giao. Mặc dù việc chấm dứt chiến tranh ở Ukraine được coi là mục tiêu chính, nhưng những quyết định này liên quan nhiều hơn đến mối quan hệ Mỹ-Nga hơn là về một kết cục khả thi trong cuộc chiến.

Chính quyền ông Trump dường như quyết tâm tìm kiếm lợi thế địa chính trị khi dẫn đầu trong quan hệ với Nga, đồng thời tính đến điểm yếu của châu Âu và sự phụ thuộc của châu Âu vào Mỹ về mặt an ninh.

 Nói cách khác, chính quyền ông Trump có thể đang cố gắng tách Nga khỏi Trung Quốc. Nếu đúng như vậy, điều này cho rằng Washington sẽ có thể thuyết phục Moscow nới lỏng mối quan hệ với Bắc Kinh và xích lại gần Mỹ hơn để đổi lấy việc thoát khỏi sự cô lập, dỡ bỏ lệnh trừng phạt và chấp nhận các lợi ích lãnh thổ của mình ở Ukraine.

Phản ứng từ các nước châu Âu đã có thể đoán trước là bối rối, từ phẫn nộ đến hoang mang. Tuy nhiên, cuối cùng, châu Âu vẫn quá chia rẽ để lãnh đạo Ukraine mà không có Mỹ. Do đó, có vẻ như phần này trong nước cờ của chính quyền đang có hiệu  quả, ít nhất là cho đến bây giờ.

Liệu điều này có hiệu quả với ông Trump?

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu việc thay đổi cách Mỹ thường giao lưu với châu Âu có cho phép chính quyền ông Trump đạt được mục tiêu chính là thúc đẩy quan hệ với Moscow để chống lại Bắc Kinh hay không.

Nếu có bất cứ điều gì, Moscow có thể sẽ được hưởng những lợi thế mà việc mở lại quan hệ với Washington đã mang lại cho họ và sau đó tiếp tục quỹ đạo xét lại của mình ở châu Âu và xa hơn nữa. Nếu có bất cứ điều gì, sự thay đổi chấn động này trong quan hệ Mỹ-Nga mang đến cho ông Putin cơ hội để đàm phán lại ranh giới phụ thuộc của mình vào Tập Cận Bình, đồng thời vẫn giữ được lợi thế chính mà mối quan hệ của ông với Bắc Kinh mang lại cho ông trong cuộc đối đầu lịch sử với phương Tây.

Tương lai của Ukraine

Tất cả những điều đó khiến câu hỏi về tương lai của Ukraine trở nên lơ lửng. Sau 3 năm chiến tranh tàn khốc không giống bất kỳ điều gì châu Âu từng chứng kiến kể từ năm 1945, Ukraine thấy mình đang ở thời điểm mà mọi giả định mà họ từng đưa ra đều phải được xem xét lại.

Sau khi trải qua sự thay đổi mạnh mẽ trong mối quan hệ với Washington và với châu Âu không còn khả năng quân sự để thay thế cho sự hỗ trợ đang giảm sút của Mỹ, Kiev đang phải vật lộn để tìm giải pháp thay thế, tìm cách tận dụng mối quan hệ với các cường quốc khu vực, đặc biệt là Thổ Nhĩ Kỳ, để thiết lập vị thế đàm phán.

Ở đây, nhiều khả năng mọi việc sẽ phụ thuộc vào cách Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan cân nhắc nhận thức về mối đe dọa của đất nước mình đối với Nga và mối quan hệ quan trọng của ông với Mỹ so với các kế hoạch lớn hơn của ông cho khu vực Biển Đen.

Giống như sự thay đổi hiện tại trong mối quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu, các động thái sắp tới của Thổ Nhĩ Kỳ cần được theo dõi cẩn thận vì các ưu tiên của Ankara có thể sẽ ảnh hưởng nhiều hơn đến tình hình của Ukraine so với trước đây. Đối với Ukraine, điều chưa biết lớn nhất là người dân sẽ phản ứng như thế nào trước sự thay đổi đột ngột này, đặc biệt là khi xem xét đến cái giá khủng khiếp mà họ đã phải trả trong 3 năm qua để bảo vệ chủ quyền và nền độc lập quốc gia trước sự tấn công của Nga.

Nhìn lại, Hội nghị An ninh Munich 2025 có thể sẽ được ghi nhớ như một trong những khoảnh khắc mang tính biểu tượng quan trọng khi những giả định lâu nay về sự liên kết quyền lực được điều chỉnh để chuẩn bị cho sự thiết lập lại hệ thống.

Những gì được mong đợi là sự tái khẳng định liên minh xuyên Đại Tây Dương thay vào đó đã biến thành một màn phô diễn về khoảng cách xa xôi giữa các ưu tiên của Mỹ và các đồng minh.

Để đảo ngược sự trôi dạt xuyên Đại Tây Dương này, Châu Âu phải tái vũ trang nhanh chóng để cung cấp năng lực thực sự cho NATO. Ngoài ra, Mỹ và các đồng minh Châu Âu cần phải nói rõ ràng về những gì mỗi thành viên liên minh mang lại và kỳ vọng trong tương lai.

Bất kể cuộc đàm phán giữa Mỹ và Nga kết thúc như thế nào, các nhà sử học có thể sẽ nhớ đến vài tuần qua như một sự thay đổi lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Câu hỏi bây giờ là: Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?