Cấm xe máy xăng ở Hà Nội: Hàng triệu phương tiện sẽ về đâu?

Không ít xe máy xăng cũ kỹ sẽ bị thải bỏ, gây ra áp lực lớn cho môi trường. Ảnh: Hoàng Hiệp

Lộ trình chặt chẽ hướng đến giao thông xanh

Theo Chỉ thị 20/CT-TTg, Hà Nội sẽ cấm hoàn toàn xe máy động cơ đốt trong trong khu vực vành đai 1 từ giữa năm 2026, mở rộng ra vành đai 2 đầu năm 2028 và đến 2030 là toàn bộ vành đai 3, đồng thời siết chặt ô tô chạy xăng dầu. Quyết tâm này không chỉ nhằm giảm ô nhiễm không khí, mà còn tạo đà cho mục tiêu phát triển phương tiện điện và giao thông công cộng xanh.

Hàng triệu xe máy xăng đứng trước ngưỡng “khai tử”

Số liệu của Sở Giao thông Vận tải Hà Nội cho thấy tính đến hết năm 2024, toàn thành phố có gần 6,9 triệu xe máy, trong đó khoảng 6,4 triệu chiếc sử dụng động cơ xăng. Chưa kể lượng xe đăng ký tỉnh ngoài nhưng thường xuyên di chuyển trong nội đô, con số thực tế có thể cao hơn. Với lộ trình cấm, hàng triệu phương tiện này buộc phải ngừng hoạt động hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng.

Nguy cơ dồn xe máy ra vùng ven

Nhiều chuyên gia dự báo sẽ xuất hiện làn sóng xe máy xăng “trôi dạt” ra ngoại thành, đổ về các tỉnh lân cận như Bắc Ninh, Hưng Yên hay Phú Thọ, nơi chưa áp dụng chính sách kiểm soát khí thải. Tuy nhiên, khi các địa phương khác cũng lần lượt siết chặt, vòng đời của những chiếc xe này có thể kết thúc chóng vánh, thậm chí bị bán giá rẻ hoặc bỏ lại thành rác thải cơ giới, gây áp lực mới cho công tác xử lý môi trường.

Bài học quốc tế và nhu cầu “đo ni đóng giày”

Nguyên Phó Chánh văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia Khương Kim Tạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc vừa bảo vệ môi trường vừa duy trì đời sống kinh tế – xã hội, bởi xe máy vẫn là phương tiện chủ lực của người lao động. Chuyên gia Nguyễn Mạnh Thắng dẫn chứng Shenzhen (Trung Quốc) đã phát triển mạng lưới metro và ưu đãi mạnh cho xe điện trước khi hạn chế xe xăng, trong khi London và Paris dùng thuế cao để khuyến khích chuyển đổi. Ông cho rằng Hà Nội cần xây dựng một lộ trình riêng, gắn kết chặt chẽ hạ tầng trạm sạc, nguồn điện, chính sách ưu đãi và tăng cường giao thông công cộng.

i

Ông Khương Kim Tạo (bên trái) tại buổi Toạ đàm. Ảnh: DV

Đầu tư hạ tầng và hỗ trợ người dân

Để đảm bảo công cuộc chuyển đổi bền vững, Hà Nội phải hoàn thiện đồng bộ hệ thống trạm sạc, mở rộng mạng lưới xe buýt và metro, đồng thời triển khai ưu đãi về thuế, vay vốn mua phương tiện điện. Bên cạnh đó, chính quyền cần phối hợp chặt với các tỉnh, thành để tránh hình thành “điểm nóng” ô nhiễm mới ở vùng ven.

Chuyển đổi xanh không chỉ là cấm xe máy xăng, mà đòi hỏi sự chuẩn bị hạ tầng và chính sách hỗ trợ căn cơ để Hà Nội đạt mục tiêu giảm phát thải mà không đẩy gánh nặng sang nơi khác.