Cảm phong hàn là gì? Chỉ dẫn cách giải cảm, phát tán phong hàn

Nhận biết đúng cảm phong hàn sẽ giúp người bệnh nhanh hồi phục

Cảm phong hàn là gì?

Cảm phong hàn là một thuật ngữ quen thuộc trong y học cổ truyền, dùng để chỉ tình trạng cơ thể bị nhiễm phải tà khí là “phong” (gió) và “hàn” (lạnh).

Theo lý luận Đông y, khi sức đề kháng của cơ thể, hay còn gọi là “vệ khí”, suy yếu, các yếu tố gây bệnh từ bên ngoài sẽ dễ dàng xâm nhập, gây ra các triệu chứng bệnh lý. “Phong” có đặc tính di chuyển và biến hóa, thường mang theo các tà khí khác như “hàn” (lạnh) hoặc “nhiệt” (nóng).

Khi phong kết hợp với hàn, chúng xâm nhập vào cơ thể qua da, đường hô hấp, làm bế tắc kinh lạc, khiến cho khí huyết không lưu thông, gây ra cảm giác đau mỏi và các triệu chứng khác.

Nguyên nhân dẫn đến cảm phong hàn

Nguyên nhân chính dẫn đến cảm phong hàn là do cơ thể không thích ứng kịp với sự thay đổi đột ngột của thời tiết, đặc biệt là khi trời trở lạnh, có gió hoặc mưa.

Các tình huống cụ thể thường gặp bao gồm: dầm mưa, ngồi lâu trong phòng máy lạnh có nhiệt độ quá thấp, ra ngoài trời gió lạnh khi cơ thể đang yếu hoặc vừa đi nắng về, không lau khô mồ hôi sau khi vận động. Khi đó, lỗ chân lông đang mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho phong hàn xâm nhập vào các phần bì phu, kinh lạc của cơ thể, gây ra bệnh.

Ngoài các nguyên nhân trực tiếp từ môi trường, một số yếu tố và thói quen sinh hoạt cũng làm tăng nguy cơ mắc cảm phong hàn.

Những người có sức đề kháng kém, người già, trẻ em, hoặc những người đang trong giai đoạn phục hồi sức khỏe thường dễ bị nhiễm bệnh hơn.

Các thói quen xấu hàng ngày cũng góp phần làm suy yếu “vệ khí” như: tắm khuya, để tóc ướt đi ngủ, ăn uống thiếu dinh dưỡng, thường xuyên thức khuya, căng thẳng kéo dài. Việc lạm dụng đồ ăn thức uống có tính hàn lạnh như nước đá, kem, hải sản sống… cũng làm tổn thương dương khí, khiến cơ thể dễ bị hàn tà tấn công hơn.

Nhận biết và thay đổi những thói quen này là bước quan trọng đầu tiên trong việc phòng ngừa cảm phong hàn.

Dấu hiệu nhận biết sớm cảm phong hàn

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của cảm phong hàn đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý kịp thời, giúp bệnh không tiến triển nặng hơn. Các triệu chứng của cảm phong hàn thường xuất hiện từ từ và có những đặc điểm riêng biệt so với cảm phong nhiệt (cảm nóng). Nắm vững những biểu hiện này giúp bạn có hướng xử lý phù hợp ngay tại nhà.

Dấu hiệu nhẹ ban đầu

Khi mới bị nhiễm phong hàn, cơ thể sẽ có những phản ứng đầu tiên để báo hiệu.

Các triệu chứng điển hình bao gồm: ớn lạnh, sợ gió, sợ lạnh là cảm giác rõ rệt nhất, người bệnh thường muốn mặc thêm áo hoặc tìm nơi kín gió.

Kèm theo đó là các biểu hiện như: hắt hơi liên tục, chảy nước mũi trong và loãng, nghẹt mũi. Đau đầu cũng là một triệu chứng phổ biến, thường đau ở vùng sau gáy và hai bên thái dương.

Người bệnh có thể cảm thấy đau mỏi toàn thân, đặc biệt là các khớp xương và cơ bắp.

Một đặc điểm quan trọng để phân biệt với cảm nhiệt là người bị cảm phong hàn thường không ra mồ hôi, sốt nhẹ hoặc không sốt, nếu có sốt thì cũng không có cảm giác khát nước nhiều. Lưỡi thường có rêu trắng mỏng và mạch đi phù khẩn (nông và căng).

Hắt hơi liên tục, chảy nước mũi trong và loãng là dấu hiệu cảm phong hàn

Khi nào cần chú ý hoặc đi khám

Mặc dù cảm phong hàn thường có thể tự xử lý tại nhà, nhưng có những trường hợp cần được theo dõi cẩn thận và thăm khám y tế để tránh các biến chứng.

Bạn nên đi khám bác sĩ nếu gặp phải một trong các tình huống sau:

• Sốt cao kéo dài trên 38.5 độ C và không hạ sau khi đã áp dụng các biện pháp hạ sốt thông thường. 
• Các triệu chứng không thuyên giảm sau 3-5 ngày tự chăm sóc, thậm chí có xu hướng nặng hơn.
• Xuất hiện các dấu hiệu của biến chứng như khó thở, tức ngực, ho có đờm màu vàng hoặc xanh, đau tai, phát ban.
• Đối với trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ có thai hoặc những người có bệnh nền mãn tính (tim mạch, tiểu đường, hen suyễn), việc thăm khám sớm là rất cần thiết ngay cả khi triệu chứng còn nhẹ để có sự can thiệp y tế kịp thời.

Hậu quả nếu không xử lý cảm phong hàn đúng cách

Nhiều người thường có tâm lý chủ quan, cho rằng cảm phong hàn chỉ là một bệnh vặt và sẽ tự khỏi. Tuy nhiên, nếu không được xử lý đúng cách và kịp thời, tà khí phong hàn có thể không được loại bỏ hoàn toàn khỏi cơ thể, gây ra những ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe.

Ảnh hưởng trước mắt

Không giải cảm đúng cách sẽ khiến các triệu chứng như đau đầu, sổ mũi, đau mỏi cơ thể kéo dài dai dẳng, gây mệt mỏi, suy nhược. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống, làm giảm hiệu suất học tập và làm việc.

Cơ thể mệt mỏi cũng tạo điều kiện cho các bệnh nhiễm trùng thứ phát phát triển, ví dụ như viêm họng, viêm amidan, viêm phế quản hoặc viêm xoang cấp. Khi hàn tà không được giải tán mà đi sâu vào trong, nó có thể làm tổn thương phế (phổi), gây ra các cơn ho kéo dài, ho có đờm trong loãng.

Nếu người bệnh tự ý dùng các loại thuốc có tính hàn lạnh (ví dụ thuốc kháng sinh không đúng chỉ định hoặc các loại thảo dược thanh nhiệt) để xử lý cảm phong hàn, điều này không những không hết bệnh mà còn làm cho hàn tà bị dồn nén lại, khiến bệnh tình trở nên phức tạp hơn.

Ảnh hưởng lâu dài

Về lâu dài, hậu quả của việc không phát tán phong hàn triệt để còn nghiêm trọng hơn.

Theo y học cổ truyền, nếu phong hàn tà khí không được đẩy ra ngoài mà lưu lại trong kinh lạc, khớp xương, nó có thể là nguyên nhân gây ra các chứng tý (đau nhức), dẫn đến các bệnh về xương khớp mãn tính, đặc biệt là khi thời tiết thay đổi.

Một số người sau khi bị cảm có thể bị ho mãn tính, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng nặng hơn.

Quan trọng hơn, việc để tà khí tồn tại trong cơ thể sẽ làm suy yếu chính khí, khiến hệ miễn dịch hoạt động kém hiệu quả. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: cơ thể yếu đi, lại càng dễ bị cảm lạnh và các bệnh nhiễm trùng khác tấn công, sức khỏe tổng thể ngày càng suy giảm.

Do đó, việc xử lý cảm phong hàn ngay từ đầu bằng các phương pháp phù hợp là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Cách khắc phục cảm phong hàn

Nguyên tắc chính trong việc xử lý cảm phong hàn là “phát tán phong hàn”, tức là dùng các phương pháp làm cho cơ thể ấm lên, ra mồ hôi để đẩy tà khí (gió và lạnh) ra ngoài. Có nhiều phương pháp hiệu quả và dễ thực hiện tại nhà, kết hợp với việc sử dụng các thảo dược tự nhiên.

Khi có dấu hiệu của cảm phong hàn, bạn nên thực hiện các bước sau:

1. Giữ ấm cơ thể

Ngay lập tức mặc đủ ấm, đặc biệt chú ý giữ ấm các vùng cổ, gáy, lưng và lòng bàn chân. Tránh ngồi trước quạt hoặc máy lạnh.

2. Nghỉ ngơi

Dành thời gian nghỉ ngơi đầy đủ để cơ thể tập trung năng lượng chống lại bệnh tật.

3. Làm toát mồ hôi (phát hãn)

Đây là bước quan trọng nhất. Bạn có thể áp dụng phương pháp xông hơi hoặc ăn các món ăn nóng có tác dụng giải cảm. Việc ra mồ hôi sẽ giúp đưa hàn khí theo đó ra ngoài. Sau khi ra mồ hôi, cần lau khô người ngay và thay quần áo khô ráo, tránh gió lùa để không bị nhiễm lạnh trở lại.

• Xông hơi giải cảm: Dùng các loại lá có tinh dầu như lá tía tô, kinh giới, ngải cứu, lá tre, lá bưởi, sả, gừng. Rửa sạch các loại lá, cho vào nồi lớn, đổ ngập nước và đun sôi. Khi nước sôi, đặt nồi ở nơi kín gió, người bệnh ngồi trùm chăn kín qua đầu và nồi nước để hơi nóng tỏa ra. Xông trong khoảng 10-15 phút cho đến khi ra mồ hôi toàn thân.
• Ăn cháo giải cảm: Cháo hành tía tô là một món ăn bài thuốc kinh điển. Nấu cháo trắng, khi cháo chín thì cho hành lá và lá tía tô thái nhỏ vào, thêm một lát gừng đập dập, ăn khi còn nóng. Món cháo này giúp làm ấm cơ thể, giải biểu, phát tán phong hàn rất tốt.

Ăn cháo tía tô giúp giải cảm hiệu quả

4. Chế độ ăn uống cân bằng

Nên ưu tiên các thực phẩm có tính ấm như gừng, tỏi, tiêu, quế trong các bữa ăn hàng ngày, đặc biệt là vào mùa lạnh. Các loại rau củ giàu vitamin C như cam, chanh, bưởi, ớt chuông cũng giúp tăng cường sức đề kháng.

Uống đủ nước, nhất là nước ấm, để giữ cho niêm mạc đường hô hấp không bị khô, tạo hàng rào bảo vệ vững chắc.

5. Sinh hoạt lành mạnh

Về sinh hoạt, cần đảm bảo ngủ đủ giấc, vì giấc ngủ là thời gian để cơ thể phục hồi và tái tạo năng lượng. Tránh thức khuya, làm việc quá sức gây căng thẳng, vì stress là một trong những yếu tố làm suy giảm hệ miễn dịch mạnh mẽ nhất.

Tập thể dục đều đặn cũng là một cách tuyệt vời để tăng cường khí huyết lưu thông, giúp cơ thể dẻo dai và khỏe mạnh hơn. Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, thái cực quyền rất phù hợp để nâng cao chính khí.

6. Uống trà gừng nóng

Gừng tươi có vị cay, tính ấm, có tác dụng làm ấm tỳ vị, phát tán phong hàn. Thái vài lát gừng tươi, cho vào cốc nước nóng, có thể thêm chút mật ong hoặc đường phèn cho dễ uống.

7. Dùng siro cảm từ thảo dược

Đông y có bài thuốc giải cảm, giúp phát tán phong hàn hiệu quả, thường dùng trong các trường hợp cảm mạo với triệu chứng đau đầu, hắt hơi, sổ mũi, thân nhiệt cao.

Bài thuốc gồm các thảo dược có tác dụng phát tán phong hàn, giảm các triệu chứng cảm như: Cát căn, Sài hồ, Bạch thược, Thạch cao, Cát cánh, Hoàng cầm, Bạch chỉ, Khương hoạt, Cam thảo...

Kế thừa tinh hoa từ bài thuốc y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu ứng dụng kết hợp với công nghệ hiện đại, sản xuất tại nhà máy dược phẩm chuẩn GMP, tạo thành sản phẩm dạng siro tiện sử dụng và dễ bảo quản.

Siro cảm từ thảo dược hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người muốn giải cảm, giảm các triệu chứng cảm cúm: đau đầu, hắt hơi, sổ mũi, thân nhiệt cao... có thể tham khảo sử dụng.