Cầm làm rõ bệnh án tâm thần của nghi phạm trong vụ án mạng ở phố Hoàng Hoa Thám

Nhiều lần truy sát người thân nạn nhân

Khoảng 11h50 ngày 25/11, bà H.T.H. (SN 1971, ngụ tại số nhà 406 Hoàng Hoa Thám, phường Thuỵ Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội) đang ngồi bán nước trên vỉa hè trước cửa nhà bất ngờ bị một đối tượng dùng dao đâm vào vùng cổ, khiến bà H. nằm gục tại chỗ và tử vong.

Sau khi gây án, hung thủ đã vứt con dao còn dính máu ở cạnh chậu cây cảnh rồi nhanh chóng tẩu thoát khỏi hiện trường. Qua rà soát, cơ quan công an xác định nghi phạm gây án là Hoàng Ngọc Chiến (SN 1985, trú tại phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, Hà Nội).

Công an quận Tây Hồ phối hợp với các phòng nghiệp vụ Công an TP Hà Nội khẩn trương vào cuộc điều tra, truy bắt hung thủ. 4 giờ sau khi vụ án xảy ra, công an đã bắt giữ Chiến khi đối tượng đang lẩn trốn trong nhà một người quen tại quê nhà ở xã Liên Hà (huyện Đan Phượng, Hà Nội).

Ngày 30/11, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an quận Tây Hồ, ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Hoàng Ngọc Chiến (37 tuổi, ở phường Ngọc Thụy, quận Long Biên) về tội "Giết người".

Tại cơ quan công an, Chiến khai nhận trước đây từng sống cùng gia đình ở ngõ 29 phố Thụy Khuê. Năm 2017, Chiến nghi ngờ bà H. chỉ đạo một người cháu ruột của bà đập cửa kính nhà mình nên bực tức lên kế hoạch giết bà này để trả thù.

Đối tượng Hoàng Ngọc Chiến bị bắt giữ đang lẩn trốn trong nhà một người quen. Ảnh: CACC

Thông tin từ gia đình nghi phạm cho hay, Chiến có tiền sử bệnh tâm thần và từng phải điều trị tại bệnh viện, có bệnh án. Tuy nhiên, phía gia đình bà H. cho rằng tại thời điểm gây án Chiến hoàn toàn tỉnh táo và ý thức được hành vi của mình, không có dấu hiếu của việc tâm thần.

Nguyên nhân khiến Chiến nhiều lần hành hung và sát hại những người không hề quen biết mình xuất phát từ sự thù hằn suốt nhiều năm qua của đối tượng. Chỉ vì một mâu thuẫn nhỏ nhặt trong sinh hoạt hàng ngày xảy ra cách đây nhiều năm mà Chiến đã lên kế hoạch rất kỹ và nhiều lần tìm cách trả thù bằng bạo lực.

Cụ thể, đại diện gia đình bà H. thông tin, khoảng năm 2012-2013, Chiến sống cùng gia đình tại ngõ 29 phố Thuỵ Khuê, và là hàng xóm với gia đình anh Đ.H.H. (cháu ruột bà H.). Thời điểm này, anh H. trong một lần say rượu có phát sinh mâu thuẫn với Chiến và bị đối tượng dùng dao chém một nhát vào vai gây thương tích. Sự việc được trình báo tới cơ quan công an nhưng vì nghĩ tới "tình làng nghĩa xóm" nên giữa hai gia đình sau đó đã tự hoà giải.

Nhưng đến năm 2015-2016, Chiến lại tìm tới khu vực phố Phan Văn Trị (quận Đống Đa, Hà Nội), nơi chú ruột của anh H. đang làm việc và có hành vi gây thương tích cho người này. Lần này, hai gia đình cũng tự hoà giải khi có sự vào cuộc của cơ quan công an.

Mâu thuẫn giữa hai gia đình cũng dần rơi vào quên lãng khi vào năm 2020-2021, gia đình Chiến chuyển tới sinh sống tại phường Ngọc Thuỵ (quận Long Biên).

Tuy nhiên, đến chiều tối ngày 11/7/2022, Chiến tiếp tục đến người thân của anh H. tại khu vực phố Thuỵ Khuê để hành hung. Lúc này, cậu ruột và bà ngoại của anh H. đang có mặt tại điểm làm căn cước công dân trên phố Thuỵ Khuê thì người cậu của anh H. bị Chiến truy sát và dùng dao chém gây thương tích. Sự việc sau đó đã được trình báo cơ quan công an. Vì "không muốn gây thù chuốc oán" nên lần này gia đình anh H. vẫn quyết định bỏ qua cho Chiến.

Cũng theo lời người nhà bà H., khoảng 3 tháng trước khi vụ án mạng xảy ra, Chiến đã từng tìm tới nhà riêng của nạn nhân và có hành vi gây rối và huỷ hoại tài sản. Khi đó, Chiến xuất hiện ở khu vực phía trước số nhà 406 Hoàng Hoa Thám và dò hỏi nhân viên đứng quầy của hiệu thuốc để xác định địa điểm này có phải nhà riêng của bà H. hay không. Ngay khi được xác nhận rằng đây đúng là nhà bà H., Chiến lập tức tìm nhặt một viên gạch trên đường, sau đó thẳng tay ném vỡ tủ kính quầy thuốc ở trước cửa nhà.

Gia đình nạn nhân cho rằng, việc Chiến sát hại bà H. là có chủ đích, xuất phát từ những mâu thuẫn trong quá khứ. Gia đình cũng nghi ngờ việc Chiến bị tâm thần và nhận định hành vi gây án của đối tượng đã được lên kế hoạch.

Hung thủ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Luật sư Đặng Xuân Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội. Ảnh: Tạp chí điện tử Luật sư Việt Nam

Phân tích về góc độ pháp lý, Luật sư Đặng Xuân Cường (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, để xác định Chiến có bị tâm thần hay không, cơ quan điều tra sẽ thu thập hồ sơ bệnh án của người này và có thể trưng cầu giám định để xác định năng lực hành vi của Chiến khi thực hiện hành vi phạm tội.

Theo luật sư Cường, pháp luật hình sự quy định người mắc bệnh tâm thần hoặc mất khả năng nhận thức mà thực hiện hành vi giết người sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Còn trường hợp đối tượng chỉ bị hạn chế khả năng nhận thức, vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự nhưng được xem xét giảm nhẹ khi quyết định hình phạt.

Nếu kết quả giám định cho thấy nghi phạm thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi mắc bệnh tâm thần thì các cơ quan chức năng (viện kiểm sát nhân dân hoặc tòa án) sẽ căn cứ vào kết quả này, đưa nghi phạm vào một cơ sở điều trị chuyên khoa để bắt buộc chữa bệnh mà không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi mình đã thực hiện.

Trong trường hợp Chiến không bị mất năng lực làm chủ hành vi, có khả năng nhận thức, cơ quan điều tra sẽ khởi tố bị can và bắt tạm giam đối tượng về tội giết người theo Điều 123 Bộ luật Hình sự.

Trong vụ án này, nếu bị xử lý về tội giết người và nguyên nhân được xác định là do mâu thuẫn nhỏ nhặt từ nhiều năm trước, Chiến có thể bị áp dụng tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự là vì động cơ đê hèn. Khung hình phạt tù có thể có lên tới 20 năm, hoặc tù chung thân, tử hình.

Trường hợp người gây án mắc bệnh tâm thần, đã điều trị hoặc đang điều trị bệnh, nhưng tại thời điểm phạm tội lại hoàn toàn bình thường, có khả năng nhận thức và làm chủ hành vi của mình thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự. Đối với trường hợp này, tòa án có thể quyết định đưa đối tượng vào một cơ sở điều trị chuyên khoa để bắt buộc chữa bệnh. Sau khi khỏi bệnh, đối tượng vẫn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Trường hợp tại thời điểm gây án, nghi phạm bị bệnh tâm thần nhưng không mất hẳn khả năng làm chủ hành vi, thì vẫn phải chịu trách nhiệm về hành vi phạm tội của mình, nhưng có thể được áp dụng tình tiết giảm nhẹ là phạm tội trong trường hợp bị hạn chế khả năng nhận thức mà không phải do lỗi của mình gây ra.