Cách bày mâm ngũ quả đúng chuẩn 3 miền Bắc – Trung – Nam cầu tài lộc, sung túc, bình an

Mâm ngũ quả là lễ vật không thể thiếu trên bàn thờ gia tiên mỗi dịp Tết Nguyên đán. Không chỉ mang ý nghĩa thẩm mỹ, mâm ngũ quả còn gửi gắm ước vọng về một năm mới đủ đầy, bình an và sung túc.

Tuy nhiên, cách chọn và bày mâm ngũ quả ở mỗi vùng miền lại có những nét khác nhau, phản ánh quan niệm văn hoá và điều kiện tự nhiên riêng biệt.

Cách bày mâm ngũ quả miền Bắc coi trọng ngũ hành. Ảnh minh hoạ: Thu Huong Vu

1. Cách bày mâm ngũ quả miền Bắc: Đủ đầy – trang trọng – hài hoà âm dương

Người miền Bắc coi trọng ý nghĩa ngũ hành nên mâm ngũ quả thường có đủ màu sắc tượng trưng cho Kim – Mộc – Thuỷ – Hoả – Thổ. Các loại quả phổ biến gồm:

- Chuối xanh

- Bưởi hoặc phật thủ

- Cam, quýt

- Táo, lê

- Hồng, quất hoặc nho

Cách bày mâm ngũ quả truyền thống là đặt nải chuối xanh tượng trưng cho bàn tay che chở, nâng đỡ. Quả bưởi hoặc phật thủ đặt ở chính giữa, phía trên, xung quanh là các loại quả nhỏ, màu sắc rực rỡ để tạo sự cân đối, đầy đặn. Mâm ngũ quả miền Bắc đề cao sự trang nghiêm, không quá cầu kỳ nhưng phải gọn gàng, đẹp mắt.

Cách bày mâm ngũ quả truyền thống. Ảnh minh hoạ: Thu Huong Vu

2. Cách bày mâm ngũ quả miền Trung: Linh hoạt – giản dị – thành tâm

Do điều kiện thời tiết khắc nghiệt, hoa quả không quá phong phú nên mâm ngũ quả miền Trung không câu nệ hình thức hay tên gọi, chủ yếu thể hiện lòng thành kính. Người miền Trung chọn quả theo mùa, miễn tươi ngon và có ý nghĩa tốt lành.

Cách bày mâm ngũ quả miền Trung: Linh hoạt – giản dị – thành tâm

Một mâm ngũ quả miền Trung thường có:

- Chuối

- Thanh long

- Dưa hấu

- Đu đủ

- Cam, quýt hoặc xoài

Cách bày mâm khá đơn giản, các loại quả xếp xen kẽ, chắc chắn, không quá chú trọng tầng lớp. Quan niệm “có gì cúng nấy” thể hiện rõ nét tinh thần mộc mạc, chân thành của người miền Trung.

3. Cách bày mâm ngũ quả miền Nam: Cầu sung – vừa đủ – phát tài

Người miền Nam rất coi trọng ý nghĩa tên gọi của trái cây, gửi gắm mong ước năm mới sung túc, no đủ. Mâm ngũ quả thường dựa trên câu chúc quen thuộc: “Cầu – Sung – Dừa – Đủ – Xài”

Cách bày mâm ngũ quả miền Nam: Cầu sung – vừa đủ – phát tài

Cụ thể gồm:

- Mãng cầu

- Sung

- Dừa

- Đu đủ

- Xoài

Người miền Nam thường kiêng chuối vì đọc chệch thành “chúi”, mang ý không may. Mâm ngũ quả được bày theo dạng tháp, các quả to, nặng đặt dưới, quả nhỏ xếp lên trên. Dưa hấu ruột đỏ thường được đặt thêm bên cạnh để tăng ý nghĩa may mắn, tài lộc.

Một số lưu ý khi bày mâm ngũ quả ngày Tết

- Chọn trái cây tươi, nguyên vẹn, không dập nát.

- Không rửa quả trước khi bày để tránh nhanh hỏng, chỉ nên lau sạch.

- Nên bày mâm ngũ quả trước giao thừa hoặc sáng mồng Một.

- Tránh dùng trái cây giả hoặc quả đã chín quá.

Dù bày theo phong tục miền nào, mâm ngũ quả vẫn là biểu tượng của lòng hiếu kính và ước vọng tốt đẹp đầu năm. Quan trọng nhất không nằm ở sự cầu kỳ mà ở sự chu đáo và thành tâm của gia chủ khi dâng lên tổ tiên.