Cả nước có hơn 28.300 học sinh học tiếng Pháp

Giờ học của sinh viên ngành Ngôn ngữ Pháp, Khoa tiếng Pháp, Trường Đại học Hà Nội. Ảnh: Hanu.

Chương trình song ngữ và tăng cường tiếng Pháp duy trì ổn định

Theo báo cáo của Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT), từ năm 2018, Bộ đã ban hành Chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Pháp với tư cách là Ngoại ngữ 1, Ngoại ngữ 2 và Chương trình giáo dục nâng cao môn Tiếng Pháp dành cho trường THPT chuyên.

Đến tháng 6/2026, có 44 cơ sở giáo dục phổ thông của Việt Nam được phía Pháp trao danh hiệu LabelFrancEducation, tạo nên mạng lưới các trường đạt danh hiệu LabelFrancEducation lớn nhất châu Á.

Cũng theo Cục Hợp tác quốc tế, năm học 2025–2026, cả nước có 28.333 học sinh học tiếng Pháp tại 17/34 tỉnh, thành phố và có xu hướng giảm nhẹ ở một số địa phương trong những năm gần đây. Cụ thể:

Song ngữ tiếng Pháp: duy trì tại 39 trường với 2.944 học sinh; 41 giáo viên; 81 lớp.

Tiếng Pháp chuyên: 21 trường với 1.525 học sinh; 75 giáo viên; 67 lớp.

Tiếng Pháp là Ngoại ngữ 1: 72 trường với 9.093 học sinh; 469 giáo viên; 310 lớp.

Tiếng Pháp là Ngoại ngữ 2: 44 trường với 14.771 học sinh; 103 giáo viên; 380 lớp.

Lớp tiếng Pháp ngoài giờ dành cho sinh viên Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội.

Báo cáo của Cục Hợp tác quốc tế cho thấy, đội ngũ giáo viên cơ bản đáp ứng chuyên môn, nhiều giáo viên đạt chuẩn DELF–DALF và được tham gia đào tạo nâng cao trong khuôn khổ hợp tác với Pháp. Chương trình song ngữ và tăng cường tiếng Pháp duy trì ổn định; tài liệu, học liệu do phía Pháp hỗ trợ tương đối đầy đủ.

Tuy nhiên, đội ngũ còn thiếu cục bộ tại một số tỉnh; việc tuyển dụng giáo viên tiếng Pháp mới gặp khó khăn; học sinh ít lựa chọn tiếng Pháp hơn so với tiếng Anh và tiếng Hàn, gây áp lực duy trì lớp tiếng Pháp.

Thúc đẩy giảng dạy tiếng Pháp và bằng tiếng Pháp

Để triển khai Thỏa thuận hợp tác về giảng dạy và quảng bá tiếng Pháp, Bộ GD&ĐT đã phối hợp với Đại sứ quán Pháp xây dựng và triển khai Dự án NOVA giai đoạn 2024–2026.

Từ nguồn kinh phí của Dự án, hai bên đã tổ chức nhiều hoạt động thúc đẩy giảng dạy tiếng Pháp và bằng tiếng Pháp, nổi bật là Diễn đàn Pháp ngữ về giảng dạy tiếng Pháp (tháng 5/2026) và ký Tuyên bố chung về giảng dạy tiếng Pháp và bằng tiếng Pháp tại Việt Nam.

Hiện, nhiều trường đại học Việt Nam duy trì chương trình đào tạo tiếng Pháp, các ngành giảng dạy bằng tiếng Pháp hoặc kết hợp Pháp–Việt trong các lĩnh vực như: y khoa, kỹ thuật, luật, kinh tế.

Các trung tâm Pôle Francophone và AUF đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ học liệu số, bồi dưỡng phương pháp giảng dạy và phát triển không gian Pháp ngữ tại trường đại học.

Số lượng sinh viên học tiếng Pháp và tham gia các chương trình giảng dạy bằng tiếng Pháp ổn định nhưng chưa tăng đáng kể. Cơ hội du học Pháp và tiếp cận học bổng là điểm thu hút chính, tuy nhiên chưa tạo thành dòng chuyển tiếp mạnh từ hệ phổ thông lên đại học.

Nhu cầu kết nối doanh nghiệp Pháp tại Việt Nam với sinh viên học tiếng Pháp ngày càng rõ hơn, song chưa có cơ chế liên kết hiệu quả và thường xuyên giữa trường đại học-doanh nghiệp-các cơ quan Pháp.

Về thực trạng ở giáo dục nghề nghiệp, theo Cục Hợp tác quốc tế, giai đoạn 2011–2021, Việt Nam và Tổ chức quốc tế Pháp ngữ (OIF) đã triển khai một số dự án hợp tác trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, tập trung vào bồi dưỡng năng lực giảng dạy và phát triển chương trình đào tạo theo tiếp cận năng lực cho đội ngũ nhà giáo.

Một hoạt động giao lưu văn hóa của học sinh học song ngữ tiếng Pháp Trường THPT chuyên Chu Văn An (Hà Nội).

Từ năm 2022 đến nay, chưa có hoạt động hợp tác giữa Việt Nam và Pháp trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp. Hiện cũng chưa có doanh nghiệp Pháp ký kết hợp tác với Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong khi sự tham gia của doanh nghiệp Pháp tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn hạn chế.

Dạy và học tiếng Pháp trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp chưa rộng nhưng có tiềm năng phát triển trong các ngành du lịch, khách sạn, lữ hành và chăm sóc sức khỏe.

Một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã triển khai dạy tiếng Pháp như ngoại ngữ bổ trợ hoặc trong chương trình hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, mạng lưới cơ sở có dạy tiếng Pháp còn hạn chế; giáo viên chuyên biệt tại bậc nghề rất thiếu; tài liệu giảng dạy ít và chưa theo chuẩn nghề nghiệp quốc tế; người học chưa nhìn thấy rõ cơ hội việc làm sử dụng tiếng Pháp trong hệ sinh thái nghề nghiệp tại Việt Nam.

Về phương hướng hợp tác giữa Việt Nam và Pháp trong thời gian tới:

Việt Nam và Pháp phối hợp triển khai hiệu quả Thỏa thuận giữa hai Chính phủ về hợp tác giáo dục. Bộ Ngoại giao và Châu Âu Pháp tiếp tục cấp kinh phí hỗ trợ giảng dạy tiếng Pháp và bằng tiếng Pháp tại Việt Nam giai đoạn 2027-2029.

Mở rộng, duy trì chất lượng của mạng lưới các cơ sở phổ thông của Việt Nam nhận danh hiệu LabelFrancEducation.

Hỗ trợ giáo viên dạy tiếng Pháp và bằng tiếng Pháp, đặc biệt về đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, ưu tiên địa bàn còn thiếu giáo viên; mở rộng hình thức bồi dưỡng từ xa với sự tham gia của chuyên gia Pháp.

Tổ chức nhiều hoạt động cho giáo viên và học sinh, tăng số lượng học bổng, tăng cường giao lưu, kết nghĩa giữa các Sở GDĐT và cơ sở giáo dục của hai nước. Phía Pháp cử giáo viên tình nguyện sang Việt Nam hỗ trợ giảng dạy tiếng Pháp.

Đầu tư phát triển học liệu số, hệ thống bài giảng mở, tài nguyên DELF–DALF; tăng sử dụng nền tảng công nghệ trong dạy-học.

Tăng cường liên kết giữa phổ thông-đại học-nghề nghiệp, hình thành lộ trình học tập tiếng Pháp liên tục và có định hướng nghề nghiệp.

Đẩy mạnh truyền thông Pháp ngữ, nâng cao sức hấp dẫn của tiếng Pháp đối với học sinh và phụ huynh.