Bộ Y tế nghiên cứu bắt buộc kê khai, niêm yết giá thiết bị y tế trực tuyến để ngăn chặn "thổi giá"

Hoàn thiện thể chế quản lý thiết bị y tế: Đưa nguyên tắc giá vào luật

Tại cuộc họp báo của Bộ Y tế sáng 1/10, Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế Nguyễn Minh Lợi cho biết, quy định quản lý giá thiết bị y tế tại Nghị định 98/2021 đã bộc lộ một số bất cập sau một thời gian triển khai. Từ thực tế này, Bộ Y tế nhận thấy cần đưa các nguyên tắc quản lý giá thiết bị y tế vào luật hóa, nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các quy định chi tiết sau này.

Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế Nguyễn Minh Lợi thông tin tại cuộc họp báo. Ảnh: Gia Khiêm

Ông Lợi cho biết, nội dung quản lý giá thiết bị y tế trong dự thảo sửa đổi hiện đã hoàn thành việc lấy ý kiến rộng rãi. Điểm cốt lõi trong lần thay đổi này là chuyển sang mô hình quản lý xuyên suốt theo vòng đời sản phẩm và toàn bộ chuỗi cung ứng.

Theo đó, quy trình giám sát sẽ bao quét từ khâu nhập khẩu, cấp phép cho đến các bước thuế, hải quan, đấu thầu, mua sắm và thanh toán bảo hiểm. Đồng thời, hệ thống dữ liệu giữa các cơ quan quản lý cũng sẽ được kết nối và liên thông toàn diện.

Thiết bị y tế trên thị trường Việt Nam chủ yếu là nhập khẩu. Ảnh minh hoạ: BYT

Nhằm tối ưu hóa công tác này, Bộ Y tế đang tham khảo kinh nghiệm quốc tế để ứng dụng mã định danh cho từng thiết bị y tế. Giải pháp quản lý bằng mã định danh được kỳ vọng sẽ giúp minh bạch hóa chuỗi cung ứng, đồng thời tối ưu khả năng truy xuất nguồn gốc thiết bị từ lúc lưu thông cho đến khi đưa vào sử dụng thực tế. Qua đó, các cơ sở kinh doanh, chủ sở hữu thiết bị y tế cũng phải minh bạch hơn về quá trình và hướng cung ứng sản phẩm.

"Mục tiêu là đưa giá về đúng nguyên tắc, quản lý theo chuỗi cung ứng và theo vòng đời, chứ không cấm hoặc hạn chế các đơn vị phân phối", ông Lợi nhấn mạnh và cho hay, để một sản phẩm từ nhà sản xuất đến người sử dụng phải qua nhiều công đoạn. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để các công đoạn này được minh bạch, đồng thời giảm những khâu không cần thiết và hạn chế các chi phí phát sinh không cần thiết.

Bộ Y tế sẽ kê khai, niêm yết giá trực tuyến

Bộ Y tế cũng đang nghiên cứu một phương án quản lý khác: bắt buộc niêm yết và kê khai giá thiết bị y tế trực tuyến trên hệ thống cơ sở dữ liệu chung của ngành. Hệ thống này không chỉ lưu trữ dữ liệu theo Luật Giá, mà còn cập nhật các thông tin đặc thù của từng loại thiết bị nhằm phục vụ việc quản lý nhà nước và truy xuất nguồn gốc.

Qua các cơ chế mới này, Bộ Y tế kỳ vọng thị trường thiết bị y tế sẽ trở nên minh bạch hơn. Từ đó, đảm bảo các sản phẩm khi lưu thông và cung ứng đến cơ sở y tế luôn đạt chuẩn về cả chất lượng lẫn giá cả.

Dù vậy, ông Lợi lưu ý cần phân biệt rõ ràng giữa giá kê khai, giá niêm yết với giá hình thành trong đấu thầu.

Theo ông, đây là hai khái niệm thuộc hai hệ thống pháp luật hoàn toàn khác nhau (Luật Giá và Luật Đấu thầu), do đó không thể đánh đồng giá kê khai, niêm yết với giá kế hoạch của gói thầu.

Thực tế, giá trúng thầu phụ thuộc vào rất nhiều biến số thương mại như: số lượng mua sắm, thời điểm giao hàng, tiến độ thanh toán. Đồng thời, mức giá này còn phải gánh thêm hàng loạt chi phí vận hành đặc thù bao gồm giá nhập khẩu, chi phí đào tạo chuyển giao, chế độ bảo hành, bảo trì, cũng như linh kiện thay thế kèm theo.

"Vì vậy cần tiếp cận giá trong đấu thầu theo các quy định của pháp luật về đấu thầu và phân biệt với cơ chế quản lý giá, kê khai giá, niêm yết giá", ông Lợi nói.