Bộ GDĐT lý giải về đề xuất giới hạn nguyện vọng và phương thức xét tuyển 2026

Dự thảo Quy chế tuyển sinh trình độ đại học các ngành đào tạo và tuyển sinh trình độ cao đẳng Giáo dục Mầm non năm 2026 mà Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa công bố có nhiều nội dung điều chỉnh đáng chú ý.

Ngày 29/1, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GDĐT thông tin thêm về một số nội dung điều chỉnh của dự thảo quy chế này.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GDĐT.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng, những nội dung, điều chỉnh của quy chế từ nguồn tuyển, phương thức xét tuyển, kiểm soát đầu vào toàn diện hơn, bảo đảm các nguyên tắc công bằng, khách quan, minh bạch, giảm chi phí và tiết kiệm xã hội, giảm áp lực, gắn quyền lợi và trách nhiệm của thí sinh tham gia xét tuyển, tăng cường tự chủ và tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục đại học và về tổng thể hướng tới sự ổn định và bền vững trong công tác tuyển sinh. 

Về điều chỉnh số lượng nguyện vọng của thí sinh cũng giảm còn 10 nguyện vọng so với không giới hạn nguyện vọng trước đây, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết, theo dõi kết quả thí sinh trúng tuyển trong thời gian qua, chúng tôi nhận thấy thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm 35,1%; thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%. Số thí sinh xét tuyển ở các đợt bổ sung chiếm hơn 1,0%.

Như vậy, số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 là vô cùng thấp. Tại Hội nghị Giáo dục Đại học năm 2025 vừa qua, phần lớn các trường đại học đề xuất giới hạn nguyện vọng đăng ký từ 1-5 cho mỗi thí sinh.

Qua phân tích số liệu và bảo đảm cơ hội học tập của học sinh theo cách thức xét tuyển hiện nay mà trong đó tất cả thí sinh được xét chọn bình đẳng dựa trên điểm xét theo từng phương thức xét tuyển mà không phụ thuộc thứ tự ưu tiên của nguyện vọng đăng ký, do đó GS.TS Nguyễn Tiến Thảo khẳng định, đề xuất 10 nguyện vọng cho mỗi đợt xét tuyển của một thí sinh là hợp lý.

"Việc điều chỉnh này góp phần tiết kiệm chi phí cho thí sinh, rút ngắn thời gian xét tuyển và đồng thời đòi hỏi cũng phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề đào tạo, đặc biệt là việc xác định ngành học phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân", ông Thảo nhấn mạnh.

Đối với các chương trình đào tạo giáo viên được Nhà nước hỗ trợ ngân sách đào tạo, thí sinh cần xác định rõ ràng mục tiêu nghề nghiệp thông qua việc đặt các nguyện ưu tiên từ 1-3. Việc này cũng làm giảm áp lực cho các trường đại học sư phạm phải xác định chính xác số lượng sinh viên nhập học hưởng ngân sách và xác định vị trí công tác sau khi tốt nghiệp.

Về điều chỉnh dự kiến đối với phương thức xét tuyển học bạ, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết, phương thức xét tuyển này đã tồn tại hơn 10 năm qua và luôn chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển. Thời gian qua, phương thức xét tuyển này chủ yếu dựa trên kết quả học tập của học sinh ở lớp 12.

Ông Thảo khẳng định, dự thảo Quy chế hiện nay thực hiện đúng chủ trương đánh giá toàn diện quá trình học tập của học sinh thông qua kết quả học tập đủ ba năm cấp 3. Thêm vào đó, phương thức này bổ sung thêm điều kiện cần là học sinh phải đạt 16 điểm cho 3 môn trong tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm môn Toán và môn Ngữ văn và một môn thi khác). Điều này đảm bảo thí sinh không lơ là học tập năm lớp 12 vì thiết kế chương trình THPT thì kiến thức lớp 12 là kiến thức nền tảng quan trọng kết nối với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc đại học.

Quy định này không chỉ giúp học sinh học tập nghiêm túc lớp 12, sẵn sàng cho kỳ thi tốt nghiệp mà còn giúp thí sinh có hành trang vững chắc khi trúng tuyển và khả năng hoàn thành tốt chương trình đào tạo bậc đại học.

Một trong những nội dung điều chỉnh đáng chú ý tiếp theo là đề xuất cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển) không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng.

Lý giải về điều chỉnh này, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho hay: “Qua kết quả thống kê hằng năm chúng tôi nhận thấy có khoảng gần 20 phương thức tuyển sinh được các trường đại học sử dụng thời gian qua. Tuy nhiên, khoảng 90% thí sinh trúng tuyển bằng phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT hoặc kết hợp đồng thời thi tuyển và xét tuyển học bạ.

Một số phương thức tuyển sinh nhiều năm có rất ít thí sinh sử dụng hoặc trúng tuyển nhưng lại gây ra sự rối rắm cho phụ huynh và thí sinh khi tìm hiểu về tuyển sinh đại học, gây lãng phí sức người, sức của.

Với mục tiêu đơn giản hóa phương thức tuyển sinh, tăng cường cải cách thủ tục hành chính và để thí sinh, phụ huynh hiểu đúng, dễ tiếp cận đối với các phương thức tuyển sinh của cơ sở giáo dục đại học, Bộ GDĐT đề xuất cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng”.

Theo ông Thảo, việc này đã được thảo luận và lấy ý kiến các đại diện cơ sở đào tạo tại các buổi tọa đàm xây dựng dự thảo Quy chế tuyển sinh và nhận được sự đồng thuận cao.

"Giảm số phương thức không chỉ có tác động lớn đến quá trình đơn giản hóa tuyển sinh mà còn tiết kiệm chi phí, minh bạch hóa và tạo sự công bằng hơn cho các thí sinh", Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học khẳng định.