Bệnh não gan: Biến chứng nguy hiểm gây tử vong do xơ gan

Nhận biết các dấu hiệu bệnh não gan

MỤC LỤC:
Bệnh não gan là gì?
Nguyên nhân gây bệnh não gan
Phân loại bệnh não gan
Triệu chứng của bệnh não gan
Chẩn đoán xác định bệnh não gan
Các phương pháp điều trị bệnh não gan
Bảo vệ gan với thuốc Giải độc gan từ Đông y

Bệnh não gan là gì?

Bệnh não gan là biến chứng nghiêm trọng nhất của xơ gan mất bù.

Bệnh não gan hay còn được gọi là bệnh não hệ thống cổng hoặc PSE, là một hội chứng tâm thần kinh phức tạp, đặc trưng bởi tình trạng suy giảm chức năng não xảy ra ở những người mắc bệnh gan nặng do các chất độc hại không được gan loại bỏ sẽ tích tụ trong máu và đến não.

Rối loạn này thường khởi phát bởi suy gan mãn tính, đặc biệt là xơ gan, nhưng nó cũng có thể phát triển ở những người không có vấn đề về gan trước đó. 

Trong những trường hợp không có bệnh gan từ trước, suy gan nặng cấp tính có thể dẫn đến sưng não và trong trường hợp nặng có thể hôn mê.

Có tới 40% bệnh nhân xơ gan giai đoạn cuối phát triển tình trạng não gan và có tới một nửa trong số đó tử vong trong vòng một năm. Ở những người có thể được ghép gan, nguy cơ tử vong là dưới 30% trong 5 năm tiếp theo.

Bệnh não gan là bệnh não có liên quan đến gan

Nguyên nhân gây bệnh não gan

Bệnh não gan xảy ra khi gan bị tổn thương tạm thời hoặc vĩnh viễn dẫn đến suy giảm chức năng nghiêm trọng.

Nguyên nhân chính là do rối loạn chức năng gan, thường là do các tình trạng như xơ gan, viêm gan, bệnh gan do rượu hoặc do một tổn thương gan cấp tính. 

Ngoài ra, độc tố cũng có thể đi qua gan thông qua các kết nối bất thường (gọi là mạch máu phụ) hình thành giữa hệ thống tĩnh mạch cửa và hệ tuần hoàn chung, hoặc thông qua Shunt hệ thống cửa trong gan qua tĩnh mạch cảnh.

Amoniac đóng một vai trò quan trọng trong bệnh não gan. Thông thường, amoniac sinh ra trong quá trình tiêu hóa sẽ được gan chuyển hóa thành urê và đào thải qua nước tiểu. 

Tuy nhiên, ở những người bị rối loạn chức năng gan, nồng độ amoniac có thể tăng lên do quá trình chuyển đổi và đào thải bị suy giảm.

Lượng amoniac dư thừa này sau đó có thể vượt qua hàng rào máu não và ảnh hưởng đến chức năng não.

Bệnh não gan do suy giảm chức năng gan

Các yếu tố làm tăng nguy cơ khởi phát não gan bao gồm:

Suy thận
Chảy máu trong đường tiêu hóa (chẳng hạn như do giãn tĩnh mạch thực quản)
Táo bón
Nhiễm trùng
Không dùng thuốc theo chỉ định
Ăn quá nhiều chất đạm
Bị mất nước  
Bị mất cân bằng điện giải
Dùng một số loại thuốc, đặc biệt là rượu, một số thuốc an thần, thuốc giảm đau hoặc thuốc lợi tiểu.

Phân loại bệnh não gan 

Bệnh não gan được phân thành ba loại dựa trên tình trạng của gan.

Loại A: Liên quan đến suy gan cấp tính.

Loại B: Xảy ra khi không có tổn thương gan nguyên phát và bệnh não xảy ra do shunt máu cửa chủ.

Loại C: Bệnh não liên quan đến bệnh gan mãn tính như xơ gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Nó có thể diễn ra từng đợt (cấp tính) hoặc dai dẳng (mãn tính).  

Triệu chứng của bệnh não gan

Bệnh não gan biểu hiện khác nhau trong từng trường hợp cụ thể, với mức độ từ nhẹ đến nặng, phụ thuộc vào thể trạng của người bệnh. 

Tiêu chí West Haven là hệ thống phân loại triệu chứng được dùng để phân loại các cấp độ nghiêm trọng của bệnh:

Lớp 0
Những thay đổi tinh tế trong trí nhớ ngắn hạn, sự tập trung và thời gian phản ứng thường khó nhận biết.
Lớp 1
Lú lẫn nhẹ hoặc hay quên
Tâm trạng thay đổi thất thường, như hưng phấn hoặc lo lắng
Khó khăn khi cộng và trừ
Khó khăn với các kỹ năng vận động tinh chẳng hạn như viết chữ
Ngủ vào ban ngày và thức dậy vào ban đêm
Lớp 2
Thay đổi tính cách rõ ràng
Hành vi không phù hợp hoặc không bình thường
Sự thờ ơ và thờ ơ
Mất phương hướng về thời gian (ngày, năm nào)
Nói ngọng (chứng khó nói)
Lớp 3
Suy nghĩ chậm chạp và cử động chậm chạp
Mất phương hướng trong không gian.
Buồn ngủ và mất nhận thức chung
Lú lẫn nghiêm trọng, mê sảng hoặc mất trí nhớ
Co giật, run rẩy
Lớp 4
Mất ý thức hoàn toàn (hôn mê).

Chẩn đoán xác định bệnh não gan

Việc xác định và phân loại mức độ bệnh não gan cần được thực hiện bởi cả bác sĩ tiêu hóa và bác sĩ thần kinh.

Các yếu tố xác định bao gồm:

Đánh giá các triệu chứng 
Đánh giá trạng thái hiện tại của người bệnh
Xác định loại trừ các nguyên nhân khác
Các xét nghiệm được chỉ định là:
Xét nghiệm máu để kiểm tra chức năng gan hoặc nồng độ amoniac
Siêu âm Doppler để xem tình trạng và lưu lượng máu qua gan
Chụp CT hoặc MRI để quan sát tình trạng tổn thương não
Đo Điện não đồ (EEG) để đánh giá hoạt động dẫn truyền của não

Các phương pháp điều trị bệnh não gan

Mục tiêu điều trị chính là điều trị triệu chứng, chăm sóc và quản lý các yếu tố nguy cơ có thể xảy ra, đồng thời loại bỏ độc tố đang có trong máu ra khỏi tuần hoàn.

Giảm chất độc thần kinh trong máu 

Bệnh nhân thường được chỉ định sử dụng kháng sinh kết hợp với thuốc nhuận tràng thẩm thấu để tăng tốc độ loại bỏ và làm giảm lượng amoniac trong máu.

Các loại thuốc thường được dùng hầu hết là các disaccharide như lactulose và lactitol, Axit amin chuỗi nhánh, Probiotic và kháng sinh rifaximin.

Hỗ trợ dinh dưỡng

Bệnh nhân mắc bệnh não gan không nên hạn chế ăn chất đạm, nhưng cần lưu ý việc ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày.

Đối với những bệnh nhân gặp phải các triệu chứng trầm trọng hơn khi ăn protein, có thể xem xét ăn protein thực vật để thay thế.

Điều chỉnh nước và điện giải

Chăm sóc hỗ trợ bao gồm việc duy trì cân bằng nước và điện giải trong cơ thể, thường thông qua dịch truyền hoặc uống các dung dịch bù nước.

Chạy thận nhân tạo

Trong trường hợp suy gan cấp tính cần cấp cứu khẩn cấp, chạy thận nhân tạo có thể được áp dụng đối với bệnh não gan loại A. Đây là một cách lọc chất độc ra khỏi máu bằng cách sử dụng máy lọc máu hỗ trợ.

Ghép gan

Ghép gan thường được chỉ định trong các trường hợp tiên lượng nặng, như bệnh nhân xơ gan giai đoạn cuối kèm theo biến chứng nặng (bao gồm cổ trướng, não gan và xuất huyết do giãn tĩnh mạch). 

Ở bệnh nhân tìm được gan tương thích và tiến hành ghép gan thành công, các triệu chứng suy giảm nhận thức do não gan hầu hết có thể hồi phục trong vòng 5 năm sau thủ thuật ghép gan.

Bảo vệ gan với thuốc Giải độc gan từ Đông y

Sự tích tụ độc tố là một trong nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương tế bào gan và suy giảm chức năng gan.

Nếu tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến các bệnh lý trên gan: như viêm gan, gan nhiễm mỡ, xơ hóa gan và xơ gan.

Trong trường hợp có thêm các yếu tố tác nhân như rượu bia, thuốc lá hay virus viêm gan, tình trạng tổn thương có thể trở nên nghiêm trọng nhanh chóng và khó kiểm soát nếu gan đã suy yếu trước đó.

Mỗi ngày, những gì cơ thể nạp vào đều được đưa qua gan, việc gan bị tổn thương hay tích lũy độc tố là điều rất khó tránh khỏi. Việc giải độc gan đúng cách không chỉ có tác dụng lọc sạch gan, mà còn giảm nguy cơ tổn thương và suy giảm chức năng gan.

Sử dụng thuốc Giải độc gan là giải pháp giúp quản lý và dự phòng biến chứng trong viêm gan virus, viêm gan do rượu, suy giảm chức năng gan do dùng nhiều bia rượu, tân dược…

Thuốc Giải độc gan Đông y (như Giải độc gan Nhất Nhất) có bán tại các hiệu thuốc trên toàn quốc, người có nhu cầu bảo vệ gan hoặc đang có bệnh gan muốn giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm có thể tham khảo sử dụng.